Giá xăng: $1.00 per gallon

Nguyễn Thơ Sinh

Giá xăng rẻ như bùn. Gọi là bùn để dễ liên hệ với những thứ cực rẻ khác trong cách nói của người Việt mình, thực tế bùn cho không thiên hạ còn chẳng ham, nói gì mua với bán. Qua Mỹ, bà con mình không nói xăng rẻ như bùn mà nói là xăng rẻ hơn nước. Mà có lẽ đúng thật, nước ướp lạnh chai 20 ounces, nhiều chỗ bán hơn một đồng. Một gallon chiết ra được 6.4 chai (mỗi gallon chứa 128 ounces)! Tính chi li một gallon có thể lên đến cả gần chục đồng, vậy xăng rẻ hơn nước là cái chắc.

Giá xăng tuột dốc không phanh nên chuyện xăng rẻ hơn nước rất có thể xảy ra kể cả khi ta so sánh giá xăng với giá nước đựng trong bình gallon. Tại nhiều nơi, một gallon nước thương hiệu Dasani hay Ozark lên đến gần $2 một gallon, trong khi đó hiện nay nhiều nơi xăng 87 chỉ còn hơn $1.50 một gallon. Tuy vậy rẻ kiểu này vẫn chưa phải là ngày-đen-tối-nhất của giá xăng, bởi lẽ theo nhiều người thì: Xăng có thể hạ giá xuống đến mức $1 một gallon!
Một dạo xăng được coi là thước đo tiêu chuẩn chỉ số lạm phát cuộc sống, người ta mượn xăng như một cột mốc tương đối tiện nghi để so sánh và đánh giá về giá trị của đồng Mỹ kim. Tỷ như họ sẽ nói: Năm 1992 tôi qua Mỹ, sống ở Greensboro, North Carolina, đi làm hãng đóng furniture, lãnh lương được $5.15/hr; nhưng giá xăng hồi đó có 59 xu một gallon thôi, một giờ như vậy làm được gần 9 gallon xăng (chính xác là 8.73 gallon). Còn bây giờ thì lương tối thiểu tại North Carolina là $7.25/hr, nếu giá xăng ở mức $3/gallon thì một giờ lao động chỉ mua được hơn 2 gallon một chút, nếu giá xăng hạ xuống còn $1.59/gallon như hiện nay, đồng lương $7.25/hr sẽ mua được 4.6 gallon, còn như xăng xuống ở mức $1 một gallon, lúc này đồng lương $7.25 sẽ mua được 7.25 gallon. Đồng Mỹ kim cách đây vài năm cứ ngỡ đã lạm phát thê thảm (tính theo giá xăng) bỗng tăng vọt giá trị trở lại.

Nếu như xăng xuống còn $1 một gallon, giá này sẽ thấp tương đương năm 1999. Hiện tại những tiểu bang Alabama, Arkansas, Missouri, Oklahoma, và South Caroline thời điểm giữa tháng 01 năm 2016 giá trung bình là $1.75, nếu quý vị đổ xăng 87 thì giá xăng còn rẻ nhiều hơn nữa, chưa đầy $1.50/gallon.

Theo công bố của AAA và GasBuddy, giá xăng tại nhiều nơi trên đất Mỹ trong tuần lễ thứ 2 của tháng 1 năm 2016 chỉ còn $1.42 per gallon, trong khi đó tại những nơi xăng được coi là đắt như vàng không đầy $2 một gallon. So với thời cao điểm những năm trước đây, lấy Hawaii làm ví dụ, giá xăng lên cao gần $6 một gallon hay giá xăng ngót nghét $5 một gallon năm 2008 tại California hay New York là chuyện không hề hiếm.

Tại sao giá xăng hạ thấp? Người ta nghĩ ngay do giá dầu thô tuột giảm quá nhanh, một dạo giá dầu thô cao hơn $110 một thùng, lúc đó các trạm lọc dầu chẳng dại dột gì không nhân cơ hội đó mà làm tới, giờ thì giá dầu thô chỉ còn chưa đầy $30 một thùng, tất nhiên giá xăng phải hạ. Nhưng thực ra đây chỉ là một phần nhỏ của vấn đề vì giá xăng giảm bởi nhiều lẽ khác nữa, trong đó kinh tế chung toàn cầu đã có những tác động khá trực tiếp. Được biết China một dạo là con rồng uống xăng không biết đến “đã khát là gì?”, hiện nay đang bị cúm nên lười uống. Vài thập niên trước đây, China từng là cỗ máy khổng lồ chuyên sản xuất những mặt hàng lỉnh kỉnh xuất cảng đi khắp nơi, nhưng rồi kinh tế toàn cầu liên tục xấu đi, các đơn đặt hàng của nước ngoài cắt giảm mạnh, con rồng Trung Quốc mắc cạn như một thủy quái oai hùng ngang dọc dưới nước, nhưng mắc kẹt trên bãi cát thì chỉ biết vật vã. Thành ra, nay con rồng Trung Quốc thấy giá dầu thô rẻ thèm thuồng lắm nhưng không thể uống tục như trước đây, kết quả là hiệu ứng oversupply dầu thô đã khiến giá dầu rớt xuống rất thê thảm, tuy nhiên điều này vẫn không ảnh hưởng trực tiếp hoàn toàn đến giá xăng tại Mỹ.

Khi giá dầu thô ngấp nghé ở ngưỡng $33 một barrel vào đầu tháng 01 năm 2016, và tình hình mỗi lúc một xấu đi vào giữa tháng 01 xuống chưa đến $30 một thùng, nhiều người không biết nên mừng hay nên lo. Trong khi đó Saudi Arabia vẫn cứng đầu, không đồng ý dừng lại sản lượng dầu thô tung ra thị trường, điều này khiến cho nhóm OPEC cảm thấy rất khó chịu, kinh tế Trung Quốc thì chậm hẳn lại. Dĩ nhiên giá xăng (liên hệ với giá dầu thô) một khi quá rẻ sẽ tạo ra những hệ lụy mất cân bằng trong kinh tế. Too cheap oil price cannot be healthy for modern economy!
Tại Mỹ giá xăng rẻ vì bốn yếu tố sau:
(a) giá dầu thô trên thị trường quốc tế
(b) địa điểm cây xăng gần hay xa nhà máy lọc dầu
(c) khả năng cung ứng xăng của các nhà máy lọc dầu
(d) thuế do mỗi tiểu bang đánh lên mỗi gallon xăng tại tiểu bang của họ.
Những cây xăng nằm gần nhà máy lọc dầu có giá xăng rẻ hơn. Dễ hiểu thôi, giá xăng đổ cho cây xăng rẻ vì không mất công vận chuyển đi xa, chi phí này giúp cho các cây xăng có thể hạ bớt giá bán ra, vì thế dân ở những khu vực này được hưởng lợi. Ngoài ra nếu nhu cầu xài xăng của dân chúng cao, hoặc do nhà máy lọc không kịp (như vụ nhà máy lọc dầu của Chevron bị cháy ở Richmond, California hồi mùa hè năm ngoái), thế là giá xăng ở đây tăng vọt lên. Về điểm này chẳng ai làm gì được, trừ phi chính phủ cấm các hãng lọc dầu tự ý nâng giá xăng bất luận vì lý do gì, nhưng chuyện này xem ra không thể cứ nói muốn được là sẽ được!

Ngoài ra thuế xăng mỗi tiểu bang có khác nhau. Điều này giải thích tại sao nhiều lúc lái xe xuyên bang qua những tiểu bang gần nhau, bạn thấy giá xăng bỗng rẻ xuống một cách bất ngờ.
Tại sao? Vì giá xăng còn được qui định bởi mức thuế của tiểu bang. Đắt hay rẻ một phần do thuế – tax levied – cao hay thấp.

Một điểm khác tác động lên giá xăng tại Mỹ là nhu cầu tiêu thụ xăng càng ngày càng giảm mạnh, những thế hệ xe hơi đời mới bây giờ cạnh tranh nhau rất khốc liệt, hãng nào cũng muốn tung ra những dòng xe với động cơ đốt ít nhiên liệu hơn, đã thế những thế hệ xe hybrid (nửa xài xăng, nửa xài điện) ngày càng phổ biến nên nhu cầu tiêu thụ xăng giảm mạnh, mà nhu cầu xăng giảm thì các nhà máy lọc dầu phải tìm cách tăng doanh thu qua ngả bán nhiều xăng hơn. Hiệu quả nhất là giảm giá, bài học này các bạn thấy hơi quen quen – Nếu như chúng ta liên hệ đến những tiệm nail của người Việt mình là đem “giá hạ” ra làm vũ khí cạnh tranh.

Giá xăng rẻ hơn nước lạnh (hoặc giá xăng chỉ còn $1 một gallon) – nghe có vẻ khôi hài, điều mà cách đây chừng hai năm không ai nghĩ đến, thậm chí cách đây nửa thập niên nhiều người nghĩ rằng đầu tư vào các cổ phiếu dầu hỏa là chắc ăn nhất. Nhiều người còn lo lắng dầu thô sẽ cạn kiệt, những quốc gia có trữ lượng dầu hỏa lớn tỏ ra có quyền hống hách, tha hồ hoạnh hoẹ làm giá, chảnh chọe đối với những quốc gia lệ thuộc vào nhập cảng dầu thô.
Tại Mỹ (cách đây hơn hai năm), nhiều thành phố nhờ khai thác dầu bỗng bùng phát lên, từ chỗ chỉ là những town nhỏ tưởng đã bị bỏ quên, cơn sốt khai thác dầu thô từ vỉa đá thổi vào những town nhỏ này một luồng sinh khí mới. North Dakota bỗng trở thành một tiểu bang hấp dẫn, trước đó khỉ ho cò gáy, vốn chẳng ai hào hứng dọn đến, nhiều chỗ dân số tăng vọt 500% hoặc gấp cả chục lần, Wal-Mart mọc lên khi sân parking chưa kịp hoàn tất, nhà cửa đắt lên. Bất động sản tại những oil booming town này trở thành tôm tươi, đi đâu cũng thấy hứa hẹn và những nụ cười, tiền dễ kiếm, cuộc sống tưởng chừng không thể nào thoải mái và dễ chịu hơn thế nữa.

Giá xăng rẻ hơn nước lạnh – điều này nên đáng mừng hay đáng ngại? Nhiều thợ hàn mất việc, nhiều hồ sơ đầu tư tưởng ngon ăn bỗng tan tành, thợ nail thấy khách không quay lại vì khách từng làm việc cho những tập đoàn khoan dầu bị layoff, nhiều người vui vẻ khi đổ xăng vì rẻ quá, trong khi nhiều người bẽ bàng tê tái vì mất việc. Giá xăng rẻ quá, dân Mỹ đa số hưởng lợi, nhưng không ít người mất việc, bonus cũng mất theo, Job thơm một dạo bỗng trở thành cảm giác té ngửa, bẽ bàng đến độ khó tin. Thôi thì lợi ích của người này là thiệt hại của người kia, cuộc sống là thế, mặt trời có khi nào mọc ở đằng Đông và đằng Tây cùng một lúc.

Ở Mỹ là vậy, giá dầu thô tuột giảm, giá xăng hạ, nhưng đó chỉ là một phần của đời sống phong phú đa dạng ở Mỹ. Kinh tế Hoa Kỳ vẫn vững chãi bởi có một nền tảng vững chắc và thêm vào đó là sự đa dạng. Dân Mỹ làm ra làm, chơi ra chơi; chứ không xìu-xìu-ển-ển, nửa vời, chắp vá. Khác hẳn Nga, hơn 40% thu nhập quốc dân và một nửa tổng kim ngạch xuất cảng đến từ dầu thô, nên đây là một cú đấm trời giáng mà dân Nga phải chịu khi giá dầu thô thấp hơn $30 một thùng, trong khi đó dân chúng Venezuela thì cay đắng trước thảm họa giá dầu thô ngày càng đem lại những viễn cảnh chẳng tươi sáng tí nào, ít nhất trong năm nay. Còn các nước Ả Rập ngao ngán nhìn thị trường xe hơi đời mới thi nhau quảng cáo đốt ít nhiên liệu hơn, trong khi đó tại Bắc Mỹ và Châu Âu thì “Năng lượng sạch”,” Xe điện”, “Bảo vệ môi trường”, điều đó đồng nghĩa với nhu cầu tiêu thụ dầu thô trên thế giới càng tuột giảm mạnh hơn.

Giá xăng rẻ hơn nước lạnh hay chỉ còn $1 per gallon… Điều này so với cách đây một năm nghe có vẻ khập khiễng nếu không muốn nói là khôi hài, cuối cùng đang trở thành một hiện thực. Hậu quả ảnh hưởng kinh tế trước mắt và lâu dài khi giá xăng rẻ quá rồi sẽ ra sao? Tạm thời cứ phải đợi xem trong năm 2016 có câu trả lời nào thỏa đáng xuất hiện hay không.

Nguyễn Thơ Sinh

More Stories...