Thời Báo Vietnamese Newspaper

Dầu khuynh diệp bác sĩ Tín trong ký ức người Sài Gòn

Bà mẹ trẻ vừa tắm xong đứa bé sơ sinh. Trên tấm khăn rộng, đứa bé được mẹ lau khô và “gói” lại. Trước khi được cho vào nôi, đứa bé được mẹ xức dầu trên trán, 2 bên thái dương và dưới lòng bàn chân. Mùi dầu thoang thoảng. Bà nội bé thốt lên, giá như còn dầu khuynh diệp thì tốt biết mấy…

Chai dầu khuynh diệp mà bà nội đứa bé vừa nói chính là dầu khuynh diệp bác sĩ Tín có từ những năm 1950 của thế kỷ trước trên toàn miền Nam.
Vào những năm ấy, trong túi các bà nội trợ, nhưng người buôn bán và các học sinh lúc nào cũng có chai dầu gió khuynh diệp bác sĩ Tín.

Ngoài công dụng trị tứ thời cảm mạo, dầu khuynh diệp bác sĩ Tín luôn gắn với các sản phụ và trẻ sơ sinh. Trong một gia đình có người ở cữ, mùi dầu khuynh diệp luôn thoang thoảng quanh nhà. Một nồi nước xông cũng cho vô vài giọt. Sản phụ sau khi xông xong, mùi khuynh diệp bao trùm cả người.
Đứa bé cũng thế, tắm rửa xong được xoa dầu ở lòng bàn tay, chân, ở thái dương. Người lớn, đau bụng cũng xoa. Đau răng, có người dùng cây tăm quấn bông gòn nhúng dầu chấm vào lỗ răng sâu. Người già nhức lưng đau tay chân cũng được xoa bóp bằng dầu khuynh diệp.

Bác sĩ Tín tên đầy đủ là Bùi Kiến Tín. Ông sinh năm 1912 tại Quảng Nam. Thuở nhỏ học ở quê nhà. Lớn lên ông ra Huế tiếp tục học và đậu Tú Tài. Ông qua Pháp nhiều năm để rồi sau đó trở thành bác sĩ y khoa. Trong thời gian du học ở Pháp, ông đã tìm hiểu các phương pháp bào chế thuốc của Tây phương.
Dầu khuynh diệp Bác sĩ Tín là một loại dầu màu xanh – sau này một số họa sĩ thường gọi là màu xanh khuynh diệp – đựng trong những chai nhỏ từ 5cc đến 100cc như trong một trích đoạn truyện ngắn: “Trước giờ chuyến xe đò Phi Long chuyển bánh đưa cậu con trai lên Sài Gòn trọ học, một bà má miền Nam, móc túi lấy ra một chai dầu tròn tròn, màu xanh lá cây đậm đang xài còn khoảng 2/3 đưa cho thằng con nói: “Con cất chai dầu khuynh diệp, phòng khi trái gió trở trời…”.

Dầu khuynh diệp Bác sĩ Tín ra đời khoảng cuối thập niên 40 của thế kỷ trước, sau khi Bác sĩ Bùi Kiến Tín chuyển nhà thuốc Đông Dược vào Sài Gòn thành lập nhà thuốc Bác sĩ Tín, bào chế ra loại dầu gió có thương hiệu cùng tên.
Ông sinh ra tại làng Bảo An, Điện Bàn (Quảng Nam) nhờ vậy lúc nhỏ ông biết được người dân quê ông hay dùng dầu tràm nấu từ lá chổi (chuổi). Sau khi tốt nghiệp y khoa tại Đại học Paris (1942), ông về nước và bắt đầu sản xuất loại dầu này và mua bản quyền dầu khuynh diệp của ông Viễn Đệ ở Huế. Ngoài dầu khuynh diệp bác sĩ Tín còn có thuốc ho bác sĩ Tín, thuốc bổ bác sĩ Tín. Các sản phẩm của bác sĩ Tín đều được ưa chuộng.
Tham vọng trồng cây khuynh diệp

Dầu khuynh diệp bác sĩ Tín có công thức đặc biệt riêng của nó. Đây là một loại dầu gồm hỗn hợp các loại tinh dầu như dầu tràm, dầu bạc hà, dầu hương nhu. Nhưng chủ yếu vẫn là tinh dầu khuynh diệp. Tràm, bạc hà, hay hương nhu… thì thời đó Việt Nam có thể trồng và chưng cất được, nhưng tinh dầu khuynh diệp với tinh chất Eucalyptol (lấy từ cây hồng tràm, tên khoa học là Eucalyptus) phải nhập từ Bồ Đào Nha.
Bác sĩ Tín muốn sản phẩm của mình phải được làm từ 100% nguyên liệu trong nước. Điều này đã làm cho ông mất ăn mất ngủ, tìm cách làm sao trồng cho bằng được cây khuynh diệp trên đất Việt Nam để rồi từ đó tinh chế ra tinh dầu nhằm giảm bớt giá thành.
Năm 1954, ông mua một miếng đất rộng 30ha nằm dọc theo quốc lộ 1A theo hướng về Biên Hòa. Khu vực này có tên là Đồi Viễn.
Mua đất xong, bác sĩ Tín sửa sang lại cho phù hợp với điều kiện canh tác. Năm 1960, lứa khuynh diệp Eucalyptus nhập từ nước Pháp về lần đầu tiên được trồng trên đất Đồi Viễn. Cũng trong thời gian này, ông tiếp tục mua thêm 2 trang trại khác nằm tại vị trí cây số 181 và 183 Quốc lộ 20 Dầu Giây – Đà Lạt thuộc xã Lộc Châu, huyện Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng. Diện tích của cả hai khu lên đến 40ha.

Khu trang trại khuynh diệp ở cây số 183 có diện tích khoảng ba mươi mẫu, cư dân quanh vùng thường gọi là “đồi mimosa”. Lý do vì cây khuynh diệp do Bác sĩ Tín mang giống từ nước ngoài về trồng khi lớn lên có màu lá xanh nhạt lóng lánh, nhất là khi nắng mới lên mà sương cao nguyên chưa kịp tan, nên cư dân vùng này thường tưởng lầm đó là cây mimosa của vùng Đà Lạt. Còn trang trại nằm tại cây số 181 có diện tích khoảng mười mẫu, có một biệt thự khoảng 200 m2 xây toàn bằng đá tảng granite theo kiểu Pháp, cư dân ở đây gọi đó là “khu nhà đá”.
Trong dự tính của bác sĩ Tín, đất tại Đồi Viễn dùng để ươm cây. Sau khi cây lớn sẽ được bứng ra chuyển lên hai trang trại này để trồng thử. Tuy nhiên, việc trồng thử này chỉ thành công ở trang trại cây số 183 trong khi ở trang trại cây số 181 lại thất bại.

Không thể kết luận đất ở trại cây số 183 tốt, trại cây số 181 xấu bởi cả hai chỉ cách nhau 2 km. Vì là trồng thử nên tại trại cây số 183, cây khuynh diệp được bón một loại phân đặc biệt có giá rất cao nhập từ Pháp về. Cây khuynh diệp hấp thu loại phân này phát triển tốt. Trong khi đó ở trang trai còn lại, do để thử nghiệm đất không phân hoặc dùng phân trong nước đã không cho cây khuynh diệp như ý muốn.
Ý tưởng trồng khuynh diệp của bác sĩ Tín bị phá sản hoàn toàn. Giá thành để cho khuynh diệp tốt thu được nhiều tinh dầu khá cao, có thể còn cao hơn tinh dầu nhập cảng.

Bác sĩ kiêm nhà kinh tế
Sản lượng dầu khuynh diệp bác sĩ Tín tính đến 1975 đã lên đến 25 triệu chai. Đây là con số mà nhiều người làm kinh doanh thời bấy giờ có nằm mơ cũng không thấy được.
Cái hay của bác sĩ Tín mà đến nay nhiều người còn nhắc đến là ông từng du học nhiều năm bên Pháp, khi về nước vào năm 1941 tức là lúc người Pháp còn có mặt tại Việt Nam, ông đã mạnh dạn dùng Việt ngữ trong quảng cáo trên các toa nhãn để đưa sản phẩm mình đến với nhiều người.

Bác sĩ Tín là một nhà kinh doanh có tầm nhìn khá rộng. Ông làm mọi cách để sản phẩm đến được với người dân. Hình ảnh chai dầu khuynh diệp kèm theo những lời thuyết minh có tính quảng cáo nhưng rất trung thực được xuất hiện bên hông các toa tàu điện, khu chợ và các khu dân cư đông đúc. Một chiêu thức táo bạo lúc bấy giờ đã được ông dùng đến: “Mua dầu khuynh diệp trúng xe Austin”.

Ông không theo phương châm “hữu xạ tự nhiên hương” mà biết dùng mọi cách để đưa hình ảnh và mùi hương của dầu khuynh diệp đến với người tiêu dùng. Tất nhiên phẩm chất và giá cả vẫn là ưu tiên số một trong sự cạnh tranh với các loại dầu lúc đó như Nhị Thiên Đường của một doanh nhân người Hoa, dầu cù là Macphsu của Miến Điện…
Dầu khuynh diệp Bác sĩ Tín – lúc ấy là một thương hiệu “dầu gió” nổi tiếng đến nỗi nó đã trở thành danh từ chung khi chỉ dầu dùng để xức lúc nhức đầu đau bụng. “Khi nhức răng chỉ cần chấm gòn nhét vào kẽ răng là con sâu răng nó chết” như lời những người bán thuốc kèm ảo thuật lề đường quảng cáo một loại dầu gần như trị bá bệnh (?).

VT (tổng hợp)

Comments are closed.

error: Content is protected !!