Thời Báo Vietnamese Newspaper

Đằng sau chuyện cải cách giáo dục, cải cách chữ viết

Vào những ngày trẻ con ở Việt Nam đi học, chẳng có năm nào là không có chuyện ồn ào. Đáng lẽ người dân phải lấy làm mừng khi “nhà nước” công bố quyết định đến sang năm sẽ miễn học phí cho học sinh cấp 2 (trung học đệ nhất cấp ngày xưa), nhưng năm nay lại có đến hai đề tài gây ồn ào lớn, ồn ào trên cả nước. Thứ nhất là cách dạy đánh vần mới ở Lớp 1 và thứ hai là chi phí sách giáo khoa.
Hai đề tài này khác nhau, nhưng lại được cho là liên quan với nhau mật thiết

Cờ, Cờ, Cờ
Bắt đầu với môt clip video trên mạng xã hội, trong đó, một cô giáo dạy cho học sinh cách đánh vần được cho là “lạ”, dư luận – trên mạng xã hội, và cả trên báo chính thống, đã có những bài chỉ trích nặng nề việc áp dụng cách dạy đánh vần “lạ” đó.
Với người Việt ở Miền Nam trước 1975, việc dạy đánh vần cho trẻ mẫu giáo và Lớp 1 từ năm 1975 đã là “lạ” lắm rồi. Những ông bố và bà mẹ đã trợn tròn mắt khi con trẻ về nhà lẩm nhẩm a, bờ, cờ…. . Không ít người đã cho rằng mình phải cắn răng chấp nhận lối đánh vần “răng đen mã tấu” này vì là bên thua trận, “lâu rồi đời mình cũng qua”. Lối đánh vần này thực ra giúp cho người học biết đọc rất nhanh, tuy nhiên, vì “đi tắt đón đầu” và không tới nơi tới chốn cho nên đã…bỏ qua cái tên của những chữ cái. Kết quả là nhiều thế hệ không hề biết tên gọi của các chữ cái trong tiếng Việt không phải là cái âm của nó đã được dùng khi đánh vần và phát âm. Thí dụ như tên gọi của chữ B/b là Bê, âm của nó là bờ, tên của chữ V là Vê, âm của nó là vờ.
Một bằng chứng điển hình, và đau lòng là cách đọc những chữ tắt tên của các tổ chức quốc tế trên truyền hình và truyền thanh: UN trở thành U nờ, hoặc loạn cả lên, cùng một bản tin, xướng ngôn viên lúc theo âm tiếng Pháp, lúc theo tiếng Anh, rồi có lúc lại trở về với tiếng Việt, như TV là tivi rồi cả tê vê, hoặc…tờ vờ.
Độc giả chắc chưa quên phim diễu mới “trình chiếu” cách đây không lâu mà diễn viên chính là ông Thủ tướng Ma dê in Việt Nam (có ba bằng đại học, trong đó một bằng ở Singapore). Trong phim, ông Phúc đã làm người Việt, cả ngoài lẫn trong nước, gần chết sặc vì cười với bài diễn văn Cờ Lờ Mờ Vờ của ông. (Kênh số 5, một trang báo mạng của VN khi bênh ông Phúc đã giải thích là TTg …đọc đúng: 2. CLMV – Đọc theo tiếng Việt.
CLMV theo tiếng Việt đọc là Cờ Lờ Mờ Vờ.
Đây là đọc theo chữ cái tiếng Việt. Nếu được dùng trong ngữ cảnh giao tiếp giữa người Việt với nhau, bạn có thể đọc Cờ Lờ Mờ Vờ cho dễ hiểu, hoặc nếu bạn không biết đọc các chữ cái này bằng các ngôn ngữ khác, thì cứ việc đọc tiếng Việt là “Hội nghị cao cấp 4 nước Campuchia – Lào – Myanma – Việt Nam”. http://www.kenhso5.com/hoc-lam/co-lo-mo-vo-la-gi-doc-nao-cho-dung.html)
Thế rồi đến “vụ việc’ gần đây, khi cái clip cô giáo dạy đánh vần được tung ra, người ta đã nhảy nhổm lên với giải thích cả ba chữ c, k và q đều “đọc là cờ”.

Toàn là tiến sĩ cả
Trong đoạn video cả trăm ngàn người xem và chia sẻ đó, một cô giáo khi hướng dẫn cách đọc ba tiếng ca, ki, qua cho các phụ huynh đã dạy rằng tiếng ca đọc là cờ a ca; ki là cờ i ki; qua là cờ oa qua).
Điều mà người chỉ trích quên, hay không để ý là cô giáo này đã giải thích: “Khi nào cờ i ki viết con chữ K? Đó là khi đứng trước i viết con chữ K. Còn khi đứng trước âm đệm (U) được viết thành con chữ qu (cu).”
Phương pháp mà cô giáo sử dụng để hướng dẫn là kết quả của cái gọi là Chương trình Công nghệ Giáo dục của một vị giáo sư (lại giáo sư) nổi tiếng, ông Hồ Ngọc Đại.
Giáo sư Hồ Ngọc Đại năm nay 82 tuổi. Tiểu sử ở Wikiepedia tiếng Việt cho hay ông là Tiến sĩ tâm lý giáo dục, tốt nghiệp từ trường đại học Lomonosov ở Mạc tư khoa, sáng lập viên Trung tâm Công nghệ Giáo dục.
Tiểu sử ông Đại còn có thêm một chi tiết nữa đáng chú ý: Ông là con rể của Lê Duẩn.
Người ta cũng không cần biết cái công trình đó ra làm sao, toàn bộ phương pháp đó như thế nào, dựa trên cái gì.
Họ chỉ thấy c là cờ, k. là cờ, và q cũng là cờ …
Chỉ cần chừng đó đã đủ để cho họ nổi nóng, vì trước đây, đã có một ông Tiến sĩ đưa ra một “công trình cải cách tiếng Việt” quái đản, trong đó cũng có …cờ, biến chữ Việt thành một thứ chữ độc đáo nhất thế giới, khi những chữ cái không có trong bảng chữ cái tiếng Việt, và được cả thế giới dùng mẫu tự Latin sử dụng để chỉ cùng một âm, để thay cho những âm, và những chữ cái đã quen thuộc trong tiếng Việt.
Vị đó là ông Bùi Hiền, 83 tuổi. Trước khi về hưu năm 1993, ông từng là Phó hiệu trưởng trường Đại học Sư phạm Ngoại ngữ Hà nội, Phó viện trưởng Viện Nội dung và Phương pháp dạy – học phổ thông thuộc Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam. Ông này cũng đi học bên Nga về, mang theo cái bằng phó tiến sĩ chuyên ngành tiếng Nga.
Một vài thí dụ về tiếng Việt mới của ông Tiến sĩ Bùi Hiền:
Dùng chữ Q để thay cho cặp chữ cái Ng (âm ngờ), cả ở hai vị trí đầu một từ và cuối một từ: Ngôn ngữ sẽ được viết thành Qôn qữ, Tiếng nói sẽ biến thành Tiếq nói.
Dùng chữ C để thay thế cho hai cặp chữ cái ch và tr và hai âm chờ và trờ: Chữ viết sẽ là Cữ viết, Chần sẽ thành Cần và Trần cũng sẽ thành Cần.
Dùng chữ X để thay thế cho cặp chữ cái kh và âm khờ: Khó khăn sẽ thành xó xăn
Dùng chữ w (mới) để thay cho cặp chữ cái th (âm thờ): thở than sẽ biến thành wở wan
Cũng điên như thế, chữ Z được thêm vào để thay thế cho phụ âm d (âm dờ) cặp chữ cái Gi (âm giờ) và luôn cả phụ âm r (âm rờ), như thế Giáo dục sẽ trở thành…Záo zục!
Đặc biệt, cách viết “mới” của ông Bùi Hiền có nhiều chỗ gần giống như phiên âm La tinh của tiếng Hoa. Đề xướng của ông ta đưa ra ngay trong lúc tinh thần bài Hoa (thực sự là bài Trung cộng) đang sôi nổi.
Và nay, ông Bùi Hiền lại nhảy vô… bênh ông Hồ Ngọc Đại! Các báo nhà nước, trong đó có tờ Dân trí và tờ Đời sống & Pháp luật: của Hội Luật Gia Việt Nam cuối tháng 8 đẫn lời ông Hiền:
“Về chữ, GS Đại vẫn giữ nguyên hệ thống chữ để ghi các âm đó. Tức là 3 âm “c”, “k”, “q” giờ không đọc theo kiểu cũ nữa mà đọc theo cách mới là /cờ/. Đây là cách đọc hoàn toàn chính xác.
“Về hệ thống âm vị mà GS Hồ Ngọc Đại đưa ra hoàn toàn chính xác, đặc biệt là âm vị của người Hà Nội. Nghĩa là âm ‘a’ đọc là ‘a’; ‘ư’ thì đọc là ‘ư’; ‘ơ’ đọc là ‘ơ’; ‘k’ đọc là ‘ca’… Tức âm thì vẫn giữ nguyên như thế và ghi cũng tương tự như vậy.
“Theo tôi, cách đọc chữ Tiếng Việt 1 Công nghệ giáo dục của GS Hồ Ngọc Đại gần như không làm thay đổi số lượng chữ cái của bảng chữ cái Tiếng Việt hiện hành. Có chăng, những phản ứng của một bộ phận dư luận khi thấy cách đọc được đổi mới thì đều khá gay gắt.”
Thế là ông Bùi Hiền lại bị đánh te tua thêm một lần nữa. Nhiều người còn gộp chung cả ông Đại lẫn ông Hiền vào một búa, lên án là những kẻ tiếp tay (hay ra tay) thực hiện âm mưu làm đồi bại và mất đi tiếng Việt.
Nói đúng ra, cách dạy vần của ông Hồ Ngọc Đại, “Tiếng Việt Công nghệ giáo dục” có cơ sở và không… tầm bậy như tiếng Việt của ông Bùi Hiền. Ông Đại cũng không mang một chữ mới nào vào bộ chữ cái tiếng Việt hiện có cả.
Giáo sư Đại chỉ dùng phương pháp dạy bằng âm thay vì dạy bằng chữ, giống như cách dạy a bờ cờ ngày trước.
Không thiếu gì người lên tiếng bênh ông Đại. Trong số đó có ông Phạm Toàn, một người không có bằng Tiến sĩ nhưng được coi là một nhà giáo dục có uy tín. Ông chủ trương nhóm làm sách Cánh Buồm, và đã áp dụng phương pháp Công nghệ Giáo dục.
Nhà giáo Phạm Toàn giải thích “đây là một cách học thứ hai, theo đường lối ngữ âm học.” Ông viết một hơi ba bài dài về diễn tiến của những cách đánh vần tiếng Việt từ khi chữ quốc ngữ ra đời đến nay và hướng dẫn về ngữ âm học (phonetics) đăng trên Quyển Tiếng Việt Công nghệ Giáo dục lớp 1 do ông Hồ Ngọc Đại chủ biên cũng đã được nhà nước thẩm định rồi đưa vào dạy thực nghiệm ở một số trường tiểu học từ năm học 2013-2014. Năm 2017, Tiếng Việt Công nghệ Giáo dục lớp 1 lần nữa được thẩm định và tiếp tục cho sử dụng. Đến nay gần 50 tỉnh thành phố như Hải Dương, Ninh Bình, Hà Nội… có trường dùng cuốn sách này.
Giáo sư Hồ Ngọc Đại sau một thời gian im lặng đã lên tiếng. Ông khẳng định chuyện không mới, “Từ năm 1985, chương trình này đã triển khai mở rộng ra 20 tỉnh, đến năm 2000 có 43 tỉnh, thành. Đến năm nay có 49 tỉnh với hơn 800.000 học sinh học theo chương trình này”.
Tuy nhiên, cách lên tiếng của ông đổ thêm dầu vào lửa. Ông trả lời những người than vãn rằng họ không biết sẽ phải dạy con như thế nào rằng hãy để yên cho nhà trường dạy, cha mẹ can thiệp vào chỉ có làm hỏng chuyện!
Thế là chuyện tranh cãi không ngưng, và làng báo chính thống chia hai phe, mạng xã hội cũng chia hai phe.

Hà cớ gì cứ thích cải cách?
Nhưng mặc dù chia phe như vậy về mặt ý nghĩa (cả ý đồ) và giá trị của phương pháp dạy đánh vần mới, dư luận lại đồng ý với nhau về một điểm lớn:
Chuyện cải cách giáo dục, thay đổi cách dạy học là để thay đổi…sách giáo khoa.
Đây mới là chuyện lớn nhất: Chuyện tiền.
Tờ Giáo dục Việt Nam ấn bản điện tử (giaoduc.net.vn), một thành viên mạnh nhất của phe chỉ trích tố cáo sự toa rập giữa Vụ Giáo dục Tiểu học, Bộ Giáo dục và Đào tạo trong việc giúp Giáo sư Hồ Ngọc Đại…bán sách.
Báo này tính rằng với cái giá mà Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đang giới thiệu 1 bộ “trọn gói” đến cha mẹ học sinh thông qua các sở, phòng và nhà trường là 472.000 đồng, thì doanh thu cao nhất có thể lên tới 377,6 tỷ đồng mỗi năm. Tất cả khoản doanh thu đó chảy về Công ty Cổ phần đầu tư phát triển trường trung học phổ thông công nghệ giáo dục. Và cái công ty này là một công ty có liên hệ với Giáo sư Hồ Ngọc Đại. Trung tâm Nghiên cứu Công nghệ giáo dục thuộc, thành lập tháng 9/2012, Giáo sư Hồ Ngọc Đại làm Giám đốc trực thuộc Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
Hoạt động của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam là đề tài gây ồn ào thứ hai. Nhưng với đề tài này, không có tranh cãi mà chỉ có một dư luận. Đây là tổ chức kinh doanh “siêu lợi nhuận” nhờ độc quyền, và những thay đổi, cải cách trong giáo dục phổ thông là một trong những điều kiện giúp họ tiếp tục vắt tiền của phụ huynh học sinh.
“Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam vừa công bố báo cáo tài chính 6 tháng đầu năm, trong đó ghi nhận doanh thu thuần bán hàng và cung cấp dịch vụ xấp xỉ 857 tỷ đồng. Hoạt động xuất bản sách giáo khoa chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu doanh thu với 72%, tương đương 621 tỷ đồng. Sau khi trừ giá vốn bán hàng, bình quân mỗi ngày đơn vị này lãi gộp hơn nửa tỷ đồng từ mảng kinh doanh đang nắm thế độc quyền trên thị trường. (VnExpress, 13 tháng 12, 2017)
Báo Việt nam mới và nhiều báo khác nói “Dân Việt chi hơn 1.000 tỷ đồng/năm mua SGK dùng một lần”.
Những ngày này, phụ huynh học sinh ở Bắc Mỹ cũng méo mặt vì “back to school” shopping. Nhưng các bậc cha mẹ này chỉ vất vả với tiền quần áo, giày dép, ba lô. Giàu hơn chút nữa là laptop, tablet và điện thoại. Không ai phải lo chuyện mua sách giáo khoa cho con cái ở tiểu học và trung học cả.
Trong lúc đó, ở Việt nam, “Theo bảng giá niêm yết SGK (Sách Giáo Khoa) năm học 2018-2019, mỗi lớp ở cấp tiểu học đều có 6 cuốn SGK, giá dao động 45.300 đồng đến 78.300 đồng. Bộ SGK ở cấp Trung học cơ sở cùng môn Tiếng Anh của lớp 6 và lớp 7 là 12 cuốn, lớp 8 và lớp 9 là 13 cuốn, giá 97.700-144.500 đồng. Bộ SGK ở cấp Trung học phổ thông theo chương trình chuẩn và môn Tiếng Anh có giá từ 141.400 đồng đến 153.500 đồng với 14 cuốn.
Chị Đàm Thu Hương, ở TP Hà Giang cho biết, chỉ mua riêng bộ SGK cho con vào học lớp 5 khoảng 26-27 quyển có giá 340.000 đồng. Chưa kể, tiền mua các loại sách nâng cao, sách tham khảo hết hơn 500.000 đồng.” (Báo Đời sống &Pháp luật, bản điện tử, ngày 25 tháng 8, 2018).
Báo Tin tức Việt Nam đưa Bảng giá bộ sách giáo khoa lớp 1 năm 2018-2019 gồm…22 cuốn, tổng cộng 186 ngàn đồng!
Đắt đến thế nhưng năm nay, các phụ huynh lại còn phải vất vả chạy vạy vì… khan hiếm sách. “Tranh thủ ngày nghỉ cuối tuần, chị Cao Thùy Dung (quận Thủ Đức) tới nhà sách để mua sách học tiếng Anh và Mỹ thuật cho đứa con năm nay bắt đầu vào học lớp 1. Đã mòn chân đi qua hầu hết những nhà sách lớn ở quận Thủ Đức, chị Dung vẫn không thể mua được hai quyển sách này.
“Vừa rồi đi họp phụ huynh, nhà trường có nói mua thêm sách tiếng Anh và sách Mỹ thuật nhưng tôi đi tìm rất nhiều nơi vẫn không có bán hai quyển sách giáo khoa này. Cũng may, trước đó một tháng, tôi đã mua bộ sách giáo khoa vào lớp 1, chứ không bây giờ mua cũng chẳng có”, chị Dung chia sẻ….
…Qua tìm hiểu một số nhà sách trên địa bàn TP Hồ Chí Minh, như nhà sách Nguyễn Thị Minh Khai, Fahasa Tân Định, Nguyễn Thị Minh Khai, Nguyễn Văn Cừ… không chỉ sách giáo khoa lớp 1, mà những sách giáo khoa vào lớp 6 và lớp 10 cũng đã hết từ lâu và đến thời điểm hiện tại, vẫn có nhiều phụ huynh đến hỏi mua. Được biết, Công ty Phát hành sách (FAHASA) đang thiếu khoảng 5.000 tựa sách Toán và Tiếng Việt lớp 1, khoảng 8.000 tựa sách các môn học của khối lớp 6 và lớp 10.” (Báo Tin Tức, bản trên mạng 19/08/2018)
Một trong những lý do khiến sách khan hiếm: “Một nhân viên của nhà sách Thăng Long cho biết, sách giáo khoa lớp 1 hết từ lâu. Do biết sang năm tới, sách giáo khoa lớp 1 sẽ được thay thế mới nên nhiều nhà sách chỉ nhập một số lượng sách vừa đủ bán chứ không lấy dư vì sợ sang năm sẽ không bán được. Không chỉ sách giáo khoa lớp 1 mà sách giáo khoa lớp 6 và lớp 10 cũng hết từ lâu, bởi số lượng học sinh đầu cấp của TP Hồ Chí Minh tăng hơn rất nhiều.”
Bởi cái độc quyền xuất bản này, xuất xứ từ cái độc quyền giáo dục chủ trương của cái đảng độc quyền lãnh đạo này, nên mặc dù cải cách xoành xoạch, sách giáo khoa bán ào ào, tiến sĩ, phó tiến sĩ, giáo sư nhiều như ruồi, nhưng giáo dục Việt Nam cho đến nay vẫn chỉ sản xuất ra những sản phẩm đứng hàng chót của khối Cờ Lờ Mờ Vờ (Campuchia, Laos, Myanmar-Vietnam) cỡ ông Thủ tướng ma-dê-in Việt Nam.

Đỗ Quân (tổng hợp)

Comments are closed.

error: Content is protected !!