Cuộc sống sẽ thay đổi

Trong khi cả nhân loại vẫn đang tiếp tục chiến đấu với con vi khuẩn corona thì dường như ngày càng có nhiều bằng chứng để chúng ta có thể tin rằng khi có đủ thời gian và bình tĩnh nhìn lại, trận đại dịch của năm 2020 – cũng giống như sự kiện 9/11 và vụ sụp đổ tài chánh 2008 – sẽ là thời điểm khi mà thế giới xung quanh ta thay đổi một cách đột ngột và sâu sắc. Nó sẽ ảnh hưởng tới mọi khía cạnh trong cuộc sống – từ không gian nơi chúng ta sống và làm việc đến cách chúng ta liên lạc và giao tiếp với người khác.

Điều này không có nghĩa là thế giới hậu đại dịch sẽ trở nên quá khác lạ đến độ ta không còn nhận ra nữa. Nhưng cuộc sống sẽ thay đổi và những sinh hoạt cũng sẽ không còn như trước đây nữa. Thời gian chúng ta nhìn vào màn ảnh của máy vi tính, của điện thoại thông minh có thể sẽ tăng vọt cùng với sự phụ thuộc vào Zoom, FaceTime và những kỹ thuật kết nối hình ảnh video khác – là những phương tiện giúp chúng taliên lạc với người thân và bằng hữu, giao tiếp và làm việc với đồng nghiệp chung sở làm.

Nhưng cũng không hẳn những thay đổi thời hậu đại dịch hoàn toàn có thể dự đoán được. Dịch cúm năm 1918 đã làm đảo lộn thế giới và tàn phá một phần dân số Hoa Kỳ. Và những tưởng sau khi trải qua những kinh nghiệm đau thương thì người dân Mỹ sẽ có cuộc sống nghiêm túc hơn, nhưng hoá ra lại là một thập niên sống phung phí, buông thả và được các nhà nghiên cứu đánh giá cho đó là một trong những thời đại nông cạn nhất trong cuộc sống của người dân Mỹ.

Nhưng thông thường khủng hoảng luôn đưa tới thay đổi tất cả những gì thuộc hiện tại. Nó mở ra cơ hội cho những ý tưởng mới, những gì không chịu thích nghi với xu hướng mới sẽ bị nó bỏ lại phía sau và những trở ngại trong quá khứ sẽ bị đẩy sang một bên.

Nếu có một điều gì đó mà đại dịch Covid-19 gần như chắc chắn sẽ làm cho thay đổi thì đó là những hoạt động trực tuyến trên mạng của người dân trên khắp thế giới.

Một trong những thay đổi rõ ràng nhất đang xảy ra tại Hoa Kỳ trong khi dịch bệnh vẫn còn đang hoành hành là khi nhiều chục triệu người đang cố gắng làm quen với những lối sinh hoạt mới. Những lớp học ảo nay đang là một phần của chương trình giáo dục cho hầu hết trong số hơn 124, 000 trường học ở Mỹ bị ảnh hưởng vì phải đóng cửa do dịch bệnh. Trước đây, nhiều hệ thống trường học đã từng chống lại kế hoạch mở rộng việc học trực tuyến hoặc loay hoay không biết phải làm gì để có thể dung hợp việc học trực tuyến vào trong các bài học truyền thống đã có. Bây giờ thì họ không có sự lựa chọn nào khác ngoài việc phải chấp nhận học trực tuyến vì sự an toàn của mọi người.

Trong khi đó thì dịch vụ khám bệnh trực tuyến cũng đang bùng phát. Hiện nay, các bác sĩ vẫn còn gặp khó khăn với những câu hỏi căn bản như việc chăm sóc sức khoẻ trực tuyến phù hợp thế nào với công việc của một bác sĩ hiện nay. Nhưng trong tương lai, sự hợp tác giữa các bác sĩ và các tổ chức y tế chắc chắn sẽ được mở rộng và đa dạng hơn. Với kỹ thuật trí thông minh nhân tạo ngày một tinh vi, trong tương lai, bệnh nhân sẽ không cần phải tới văn phòng bác sĩ mà chỉ cần nói chuyện qua màn hình và bác sĩ có thể kê toa cho bệnh nhân.

Với sự phát triển ngày càng nhanh của kỹ thuật số, các công ty kỹ thuật ngày càng đóng một vai trò quan trọng hơn đối với an ninh quốc gia. Nếu coi thời điểm trận đại dịch hiện nay cũng tương tự như những thời kỳ chiến tranh khác trong lịch sử, thì những công ty kỹ thuật như Microsoft, Amazon, Google, Facebook và Twitter sẽ ngày càng nổi bật lên như những thứ vũ khí mới của nền dân chủ, giống như công ty GM, Ford và Chrysler đã từng làm trong thời Đệ nhị Thế chiến.

Công ty Amazon nay đang là cột xương sống của dịch vụ giao hàng của nước Mỹ. Facebook đóng vai trò trung gian và là phương tiện liên lạc cũng như cập nhật tin tức trong một xã hội cô lập. Nước Mỹ đang khi không bị tấn công bất ngờ bởi mối đe dọa sức khỏe cộng đồng mà mức độ nghiêm trọng và ảnh hưởng của nó đối với xã hội có thể nói không có bất kỳ cuộc khủng hoảng nào có thể so sánh bằng kể từ Đệ nhị Thế chiến. Các cấp lãnh đạo trong chính quyền từ tiểu bang đến liên bang, với một vài trường hợp ngoại lệ, đã tỏ ra lúng túng trong khi phải giải quyết một vấn đề quá lớn như vậy. Sự sụp đổ xảy ra ở mọi lãnh vực kinh tế, trong đó những ngành kinh doanh hàng không, khách sạn và nhà hàng là bị nặng nhất. Tuy nhiên, chỉ một lãnh vực duy nhất không nhữngthoát khỏi mà lại có thể còn phát triển mạnh hơn nữa: kỹ thuật.

Một điều quan trọng khác cũng cần nhắc tới là cuộc cách mạng kỹ thuật số vẫn đang tiếp diễn hiện nay sẽ khiến nhiều người bị bỏ lại phía sau. Máy vi tính cá nhân và dịch vụ kết nối Wi-Fi đến nay vẫn còn khá mắc mỏ; nhiều gia đình với lợi tức thấp không thể kết nối vào mạng internet để có thể làm việc từ xa hoặc tham gia vào các lớp học ảo. Theo một phúc trình nghiên cứu gần đây của Broadband Now Research, có khoảng 42 triệu người Mỹ, và một phần tư dân số sống ở vùng nông thôn, không truy cập được vào mạng internet tốc độ nhanh nên gặp rất nhiều trở ngại trong một xã hội ngày càng lệ thuộc vào kỹ thuật.

BRA200258_local_728x90_A

Sau đại dịch, cuộc sống ở các thành phố trong nước Mỹ có thể sẽ không giống như trước nữa. Ít nhất, những sinh hoạt bình thường trước đây sẽ không trở lại trong một thời gian dài.

Nhiều khu vực đô thị trong nhiều thập niên qua đã ngày một co cụm lại trong khi dân số thành phố tiếp tục di chuyển ra khu vực ngoại ô và xa hơn. Rất có thể trận đại dịch lần này sẽ khiến cho sự di chuyển trên nhanh hơn nữa là vì người dân muốn sống trong một không gian thoáng đãng rộng rãi để có cảm giác được an toàn hơn, thay vì một không gian chật hẹp trong thành phố.

Các doanh nghiệp nhỏ cũng sẽ nhìn rất khác trước, với bàn ăn trong nhà hàng được xếp cách xa nhau hơn, ghế trong tiệm hớt tóc sẽ không còn san sát nhau như trước nữa mà phân tán mỏng thành từng ô riêng biệt, v.v…

Trẻ em sẽ trở lại trường học trong một môi trường hoàn toàn khác với trước khi có đại dịch, với bàn kiểm tra thân nhiệt được đặt ngay ở cửa trước và quy định giữ khoảng cách xã hội trong phòng ăn cũng như trong lớp học. Một số những thay đổi khác được dự đoán sẽ xảy ra khi các thành phố cho mở cửa để hoạt động kinh doanh trở lại là các phi trường, các trung tâm hội nghị và nhiều cơ sở hạ tầng khác sẽ cho kiểm soát gắt gao sức khoẻ của mọi cá nhân trước khi bước vào những nơi này.

Khoảng một phần ba lực lượng lao động toàn nước Mỹ đủ khá giả để có khả năng sử dụng dịch vụ giao thực phẩm và những nhu yếu phẩm khác mà không phải đi tới các siêu thị, và thường là nhóm người này được làm việc tại nhà. Một phần ba khác là những người lao động tay chân với những công việc như sắp xếp hàng lên kệ, lái xe giao hàng, bán hàng, v.v… sẽ phải chấp nhận nguy cơ bị lây nhiễm trong khi làm việc tại những tuyến đầu. Một phần ba cuối cùng là những người nghèo không có lựa chọn nào khác ngoài việc là phải ở trong nhà và tránh đi ra ngoài.

Vụ khủng hoảng Covid-19 chắc chắn sẽ mang mọi người gần lại với nhau hơn, bằng cách nào đó, nhưng cũng đẩy nhiều người xa nhau ra.

Kỹ thuật giúp mọi người phương tiện để giữ liên lạc với nhau – ít ra là với những ai có thể kết nối vào mạng internet tốc độ cao và muốn duy trì sợi dây liên lạc với người thân và bằng hữu. Những kỹ thuật như Skype, Zoom, Google Hangouts là nơi để gặp gỡ, giao tiếp qua không gian ảo. Chúng giúp cho cuộc sống cách ly bớt cô độc hơn. Người sử dụng có thể phải lập ra một thời khoá biểu với những cuộc hẹn được sắp đặt trước: hôm nay là để gặp gỡ bạn bè, ngày mai là dành cho người thân trong gia đình tụ họp, hôm sau nữa là họp mặt với đồng nghiệp. Đó là chưa kể những phương tiện kỹ thuật này còn là nơi tổ chức hàng triệu buổi họp nhân viên của các công ty trong khi họ phải làm việc ở nhà. Có thể nói người ta chưa từng chứng kiến một sự quần tụ đông đảo trong hoàn cảnh cách ly như vậy.

Nhưng những cuộc gặp gỡ, họp mặt trên mạng cũng có thể dễ làm người ta chán nản. Nói cho cùng, những sinh hoạt trên không gian ảo khó có thể nào mang lại cảm giác như trong không gian thật được. Kỹ thuật cho dù tinh vi đến đâu vẫn có những giới hạn của nó. Kỹ thuật sẽ không thể nào thay thế được những trải nghiệm cá nhân như trong đời thực.

Và khi trận đại dịch kết thúc, hy vọng mọi người có thể bước ra khỏi dễ dàng và không bị vướng mắc vào trong thế giới ảo của kỹ thuật, nhưng công bằng mà nói, hiện nay chúng ta lại đang rất cần đến kỹ thuật này để giúp cho các hoạt động trong cuộc sống còn được tiếp tục duy trì thay vì ngưng lại hoàn toàn. Đừng để kỹ thuật thống trị và điều khiển chúng ta. Nếu có thể rút ra được bài học gì qua trận đại dịch thì đó chính là chúng ta cảm thấy trân quý hơn cuộc sống, kể cả những điều nhỏ nhặt tầm thường nhất mà trước đây chúng ta chẳng hề quan tâm tới.

Huy Lâm

More Stories...