Thời Báo Vietnamese Newspaper

Cứng rắn hay hoà hoãn với Ba Tư?

Mai Loan

Trong một bài phân tích tổng hợp cũng trên mục này vào khoảng 4 tuần trước với tựa đề “Liệu Hoa Kỳ sẽ tấn công Ba Tư?”, người viết bài này đã trình bày cho mọi người thấy rõ một sự căng thẳng giữa hai chính quyền ở Hoa Thịnh Đốn và Tehran của Ba Tư (Iran), có vẻ như đang lên đến cao điểm để báo động một cuộc chiến có thể bùng nổ ra giữa hai quốc gia kẻ thù này.
Lý do có sự căng thẳng này là việc đã có một bài báo của tờ New York Times tiết lộ chuyện ông John Bolton, Cố vấn An ninh Quốc gia tại Toà Bạch Ốc, đã ra lệnh cho Ngũ Giác Đài phải lên kế hoạch nhằm gửi một lực lượng khoảng 120,000 quân nhân Mỹ đến vùng Vịnh Ba Tư.
Tuy nhiên, khi giới truyền thông bắt đầu tường thuật về những chuyển động của Hoa Kỳ nhằm đối phó với chính quyền Ba Tư theo chiều hướng cứng rắn của ông Bolton, TT Trump đã nhanh chóng chỉ trích lối tường thuật này khiến nhiều người nghĩ rằng ông đang muốn đẩy ngược lại một chương trình hành động quá hung hãn của ông Bolton.
(Tờ Washington Post thuật lại chuyện trong chốn riêng tư, TT Trump đã than với những người thân rằng ông Bolton muốn đẩy ông lao vào một cuộc chiến. Trong một cuộc họp báo tại Toà Bạch Ốc vào tuần trước, TT Trump đã nói về vị phụ tá cao cấp của mình như sau: “Anh ta có những quan điểm rất cứng rắn về nhiều vấn đề, nhưng mà chuyện đó thì cũng không sao. Tôi là người đã phải khuyên can cho anh ta bớt nóng xuống đấy, quả là một chuyện hy hữu thật.”)
Theo nhà báo Ishaan Tharoor thuật lại lời kể lại của các đồng nghiệp, TT Trump đã khiển trách ông Bolton và than phiền với các phụ tá khác về vị cố vấn an ninh quốc gia của mình bằng một câu nhận định không lấy gì làm thiện cảm: “Chúng ta sẽ phải lâm chiến khắp mọi nơi nếu như mọi chuyện đều để cho anh ta quyết định.”
Những kết luận về các thông điệp có phần đối nghịch đưa ra từ chính quyền Trump dường như không đem lại kết quả tích cực nào. Một mặt, người ta thấy rõ có sự tách biệt khá lớn giữa quan điểm của những phụ tá cao cấp hiện nay (như các ông Bolton, Pompeo và Abrams) chống đối mạnh mẽ Iran và sẵn sàng dùng vũ lực, khác với quan điểm rõ rệt của cá nhân TT Trump là không muốn Hoa Kỳ bị lao đầu vào những cuộc xung đột quân sự tại vùng Trung Đông.
Sự phân vân không rõ ràng như vậy càng gia tăng thêm nỗi lo sợ của mọi người về một cuộc chiến có thể bùng nổ ra mà không bên nào thực sự muốn thấy xảy ra.
Cuối tuần qua, TT Trump tuyên bố rằng tuy đã đồng ý cho phép quân đội Mỹ sẵn sàng kế hoạch để tấn công các mục tiêu ở Ba Tư nhằm trả đũa cho việc quốc gia Hồi-giáo này đã dám bắn triệt hạ máy bay dọ thám không người lái của Hoa Kỳ, nhưng chỉ 10 phút trước khi khai hoả thì đã ra lệnh ngưng. Dĩ nhiên, quyết định đột ngột này của ông Trump đã dẫn đến nhiều phản ứng và bình luận khen chê đủ kiểu, tuỳ theo vị thế và quan điểm của mỗi người.
Cũng theo nhà báo Ishaan Tharoor, qua một bài viết mới nhất về chuyện này, những quyết định hoặc chính sách ngoại giao dưới thời TT Trump dường như nó đều có một mẫu số chung là “áp lực tối đa” (maximum pressure) và ngầm hãnh diện về nó. Trên nhiều mặt trận khác nhau, ông Trump và những phụ tá cật ruột bao giờ cũng đề cao cái gọi là đường lối cứng rắn mạnh bạo và cho rằng đó là chính sách của những người muốn phục hồi lại sức mạnh vĩ đại của Hoa Kỳ (Make America Great Again).
Chẳng hạn như là nhờ vào chính sách “áp lực tối đa”, chính yếu là qua những biện pháp cấm vận kinh tế mạnh mẽ, và dĩ nhiên đi kèm theo là những mẩu tweets của TT Trump, nên mới khiến cho chính quyền bị thế giới xa lánh là Bắc Hàn và lãnh tụ khát máu Kim Jong Un của họ đã phải cúi đầu để chịu thương thảo với ông Trump (cho dù là với kết quả chưa đâu ra đâu).
Rồi đường lối “áp lực tối đa” đã ép phía Palestine phải nhượng bộ nhiều hơn nữa với phe Do Thái dưới quyền của ông Thủ tướng hiếu chiến Netanyahu. Và tại Venezuela, giải pháp “áp lực tối đa” với những biện pháp cấm vận đối với các viên chức cao cấp tại đây và tiếp tục tìm cách lật đổ lãnh tụ Nicholas Maduro để yểm trợ cho thủ lãnh của phe đối lập là ông Juan Guaido. Và sau cùng, phương pháp “áp lực tối đa” đang được thực hiện để đối đầu với chính quyền Hồi-giáo của Ba Tư để mong bóp nghẹt nền kinh tế của quốc gia này bằng cách cấm xuất cảng dầu thô để bán ra ngoài.
Dưới mắt nhìn của TT Trump, ông cho rằng những người Mỹ không đồng ý với ông (nhất là các chính trị gia phe Dân Chủ và giới truyền thông) từ trước tới nay vẫn còn quá hiền, rất ngây thơ, và trở nên yếu ớt; ông cho rằng những vấn đề gai góc được xem là thử thách cho Hoa Kỳ trên trường quốc tế đòi hỏi phải có một người lãnh đạo khác thường như ông với một chính sách đơn phương và mạnh tay. Điều này không có nghĩa là Hoa Kỳ sẽ gây chiến, một điều mà ông Trump luôn nhấn mạnh rằng ông không muốn thấy xảy ra, nhưng nó cũng có nghĩa là phải có một loạt những biện pháp cứng rắn để áp đặt ý muốn của chính quyền Washington trên toàn cầu.
Hai chính quyền hiện nay ở Tehran và Washington đều đang dính mắc vào nhau trong một trận thế đối đầu nguy hiểm tại vùng Vịnh Ba Tư. Tình trạng căng thẳng leo thang sau khi có những trận tấn công vào các tầu chở dầu tại vùng này, mà những chính quyền Hoa Kỳ và các nước khác đều tin rằng đó là do bàn tay của Ba Tư nhúng vào (hoặc là do những phần tử hay lực lượng do Ba Tư bảo trợ ra tay) nhưng lại không có đủ bằng chứng xác đáng để cáo buộc. Mới đây, chính quyền Trump lại gửi thêm khoảng 1,000 quân nhân Mỹ đến vùng này, trong lúc những tiếng nói hiếu chiến tại thủ đô Washington lại hô hào phải có những biện pháp trả đũa để tấn công vào hải quân của Ba Tư.
Tình hình trở nên căng thẳng hơn nữa sau khi Ba Tư xác nhận là đã bắn hạ một chiếc máy bay dọ thám loại không người lái của Hoa Kỳ ở gần Eo biển Hormuz vì cho rằng nó đã bay vào không phận của nước này (phía Hoa Kỳ thì cho rằng nó đang bay trên không phận quốc tế).
TT Trump sau đó đã bắn ra một mẩu tweet để nói rằng “Ba Tư đã phạm một sai lầm rất lớn!”. Trong một cuộc nói chuyện với Thủ tướng Justin Trudeau tại Toà Bạch Ốc, ông Trump đã mô tả sự việc này như là “một nếp nhăn mới” (a new wrinkle) và nói rằng Hoa Kỳ “sẽ không ngồi yên” chấp nhận. Tuy nhiên liền sau đó, TT Trump dường như lại muốn làm giảm bớt sự căng thẳng khi nói rằng có lẽ đó cũng không phải là lỗi của các lãnh tụ cầm quyền ở Ba Tư.
Vào sáng ngày thứ Sáu vừa qua, cả thế giới đều chú ý theo rõi trương mục Twitter của ông Trump để biết xem ông giải thích ra sao về quyết định vào tối thứ Năm hôm trước, khi ông bất ngờ ngưng lại các kế hoạch không kích tấn công một vài mục tiêu ở Ba Tư.
Và mọi người cũng không phải chờ lâu, vì vào khoảng 9 giờ sáng thứ Sáu, TT Trump đã bắn ra một loạt 4 mẩu tin nhắn trên Twitter để tìm cách giải thích những gì vừa mới xảy ra. Đầu tiên, ông kể lại quyết định của ông đã rút khỏi Thoả ước Ngăn Chặn Hạch tâm mà Ba Tư đã đồng ý ký kết vào năm 2015 với Hoa Kỳ cùng với 5 cường quốc khác, thường gọi là Hiệp ước JCPOA. Sau đó, TT Trump nói đến chuyện Ba Tư đã bắn hạ chiếc máy bay RQ-4A Global Hawk, loại máy bay dọ thám không người lái của quân lực Mỹ, diễn ra vào tối thứ Tư trước đó, và nói rằng chiếc máy bay lúc đó đang bay trên không phận quốc tế. (Nhưng phía Ba Tư thì nói rằng nó đã xâm phạm vào không phận của nước mình nên họ phải bắn hạ.)
TT Trump viết tiếp: “Chúng ta đã cho đạn lên nòng để sẵn sàng trả đũa và nhắm vào 3 mục tiêu khác nhau và khi tôi hỏi là sẽ có bao nhiêu người sẽ thiệt mạng. Một viên tướng đã trả lời rằng có khoảng 150 người. Mười phút trước giờ khai hoả tôi đã quyết định ngưng lại, tôi thấy . . . nó không tương xứng với việc bắn hạ một chiếc máy bay không người lái. Tôi cũng chẳng có gì phải vội vàng, Quân đội Mỹ đang được tân trang, mới mẻ, sẵn sàng giao chiến, và dĩ nhiên là giỏi nhất trên thế giới hiện nay. Những biện pháp cấm vận đang ngoạm lấy họ và đã được tăng thêm nhiều hơn nữa. Ba Tư sẽ KHÔNG thể nào có được những Vũ Khí Hạch Tâm, nhất là không thể chống lại HOA KỲ, và không thể chống lại THẾ GIỚI!”.
Những phản ứng tức thời liên quan đến sự thay đổi trong quyết định lần này cũng dẫn đến những phê phán đối nghịch tuỳ theo quan điểm mỗi người. Tuy nhiên, điều trớ trêu là lần này những lời khen ngợi lại đến từ những người ít ai nghĩ đến, chẳng hạn như ông John Brennan, cựu tổng giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA).
Ông Brennan phát biểu: “Tôi rất hoan nghênh quyết định của ông Trump là không ra lệnh khai hoả vì đây là một vụ tấn công không xứng đáng và đúng tầm cỡ . . . và nó có thể dẫn đến một vòng xoáy leo thang chiến tranh nguy hiểm hơn nữa.”
Theo tiết lộ của tờ New York Times, có 3 nhân vật cao cấp trong chính quyền là các ông Bolton, Pompeo và bà Gina Haspel, vị tổng giám đốc hiện nay của CIA, là những người chủ trương một giải pháp quân sự để trả đũa, trong khi tất cả những viên chức cao cấp và các tướng tư lệnh ở Ngũ Giác Đài đều có cùng nhận định như ông Brennan, đó là họ đều e ngại rằng một hành động trả đũa như vậy sẽ dẫn đến một loạt những đòn trả đũa khác của đối phương và sẽ mang đến nhiều rủi ro cho quân nhân Mỹ đang có mặt trong vùng Trung Đông. Hồi đầu tuần, Bộ Quốc Phòng Mỹ đã gửi thêm khoảng 1,000 quân nhân đến vùng Trung Đông, với mục tiêu rõ rệt là nhằm bảo vệ an ninh cho các căn cứ quân sự của Hoa Kỳ trước những vụ tấn công có thể xảy đến từ phía Ba Tư hoặc các lực lượng vũ trang dưới trướng.
Tuy vậy, một số các vị dân cử phe Cộng Hoà cũng đã không ngần ngại chỉ trích quyết định của TT Trump không tấn công Ba Tư, và một số đã so sánh nó giống như là quyết định của TT Obama vào năm 2013 cũng đã rút lại sau khi tuyên bố là sẽ tấn công Syria. Đó là trường hợp của ông Adam Kinzinger, dân biểu liên bang phe Cộng Hoà, từng là một phi công của Vệ Binh Quốc, đã bắn ra một mẩu tweet như sau: “Hoa Kỳ đang đối diện với một cơn khủng hoảng về niềm tin. Quyết định của ông Obama huỷ bỏ một cuộc không kích Syria vào năm 2013 đã dẫn đến những hệ luỵ rắc rối còn kéo dài đến ngày nay. Chúng ta không thể nào ngồi yên trước những đòn khiêu khích và tấn công từ phía Ba Tư mà không ra tay trả đũa.”
Một dân biểu khác là Kevin McCarthy, thủ lãnh khối thiểu số tại Hạ Viện, thì bênh vực cho quyết định của TT Trump khi nói rằng: “Ông Trump đang có một kế hoạch hành động lâu dài.”
Để kết luận, nhà báo John Cassidy cho rằng TT Trump lần này đã rút chân lại để khỏi sa vào một cuộc chiến.

Mai Loan
Houston, Texas, ngày 25/6/201
9

Comments are closed.

error: Content is protected !!