Thời Báo Vietnamese Newspaper

Chuyện oán thù “con hận mẹ”!

Chu Nguyễn

Dân ta thường có câu “Hùm dữ không ăn thịt con”. Nhận định thực chính xác, vì từ con người tới thú vật, mối dây liên hệ mẫu- tử được coi như sâu sắc, thiêng liêng và lâu dài nhất. Nguồn tin ngày 8 tháng ba, 2019 của Tờ Daily Mail cho biết du khách ngạc nhiên và vô cùng cảm động khi chứng kiến một con khỉ mẹ ôm chặt trong tay một con khỉ sơ sinh đã chết, trong khi lủi thủi tìm kiếm thực phẩm ở một vùng rừng núi Tứ Xuyên!

Mẹ thương con như thế nhưng nhiều khi “con nuôi mẹ con kể từng ngày!” Không những kể lể công ơn, mà có vài đứa con vì ích kỷ đã không ngại thủ đoạn từ mặt mẹ hoặc ra tay sát hại mẹ chỉ vì sợ mẫu thân động tới quyền lợi của mình. Cũng may loại này không nhiều. Nhưng cũng xin kể vài vị vua nổi tiếng vì bất hiếu, không thể có tên trong “Nhị thập tứ hiếu.”

Trước hết là câu chuyện cổ sử La mã mà nhiều người biết. Nero thường được mô tả một trong những bạo chúa ghê gớm nhất trong lịch sử La Mã. Hoàng đế nổi danh sắt máu và hung ác này cai trị vào đầu công nguyên (54-68). Sử gia hậu thế nhìn vào giai đoạn Nero trị vì, có người ghi nhận ông ta là một hoàng đế cai trị giỏi nhưng không thiếu sử gia phê phán hành vi bất nhân, hiếu sát và tham tàn của bạo quân.
Tuy nhiên, trong các tội ác tầy trời của Nero phải kể tội giết mẹ. Mẫu hậu có tên là Agrippina. Agrippina (15-59 AD) là một phụ nữ thủ đoạn, rất mực mê quyền hành. Bà ta không ngại ngấm ngầm sát hại bất cứ ai cản trở mưu đồ của mình, kể cả chồng (hoàng đế Claudius) để tranh cho con mình, Nero, được chọn làm thái tử. Nero lên ngôi, thái hậu Agrippina nhiếp chính. Nhưng ấu vương Nero lại là kẻ cực kỳ tham vọng quyền uy chẳng khác gì mẹ, không muốn ai tranh quyền cai trị của mình nên xa dần mẫu thân. Mối bất hòa giữa mẹ con càng sâu rộng và nghe lời xúc xiểm, Nero nghi mẹ mình toan giết mình để làm nữ hoàng. Thế là Nero ra tay trước, hạ lệnh trừ khử hoàng thái hậu nhưng nhiều lần với âm mưu kín bị thất bại, chẳng hạn có lần cho sát thủ đục thuyền hy vọng bà mẹ độc tài, độc đoán đi đời một cách tự nhiên. Âm mưu không thành, Nero đã giở thủ đoạn công khai hơn, đe dọa rõ ràng hơn. Cuối cùng đã sai thích khách loại trừ kẻ gây “chướng tai gai mắt” mình… Thấy tình mạng lâm nguy, thái hậu Agrippina đã viết một lá thư trần tình lên hoàng đế, bà cho là oan khuất và xin tha mạng. Cho dù với lời lẽ làm cảm động hậu thế nhưng lại không lay chuyển được lòng đứa con hôn quân và Agrippina lãnh cái chết đau đớn. Thử đọc lại vài hàng trong bức tâm thư:

“Biết chăng con, mang nặng đẻ đau người mẹ nào chẳng thương yêu con cái? Tình mẫu tử không bờ bến, nuôi dưỡng với sự trìu mến bền bỉ, mà chỉ các bà mẹ mới rõ mà thôi chứ người khác sao thấu tình! Còn gì giá trị hơn cái người mẹ mang trong lòng dù tính mạng bị đe dọa, còn gì quý giá hơn cho dù người mẹ phải chịu đựng những phút sinh nở tuy ngắn ngủi nhưng với đau đớn kéo dài. Sự thống khổ gần như không chịu nổi nhưng vượt được nhờ hy vọng mẹ tròn con vuông.

Con đừng quên chín tháng mẹ mang con trong thai, nuôi dưỡng con bằng máu của mẹ? Sao mẹ lại đang tâm hủy diệt đứa con mẹ đã chịu đựng muôn vàn đớn đau để mang tới cõi đời này? Phải chăng vì mẹ quá thương yêu con, chiều chuộng con, nên thần thánh mới nổi giận trừng phạt mẹ?
Bất hạnh cho Agrippina này, người đàn bà khổ sở vì đã bị ngờ phạm vào một tội mà không ai tin rằng có tội…”
(Don’t you know , my son, the affection all mothers naturally bear their children? Our love is unbounded, incessantly fed by that tenderness unknown to all but ourselves. Nothing should be more dear to us than what we have bought with the risk of our lives, nothing more precious than what we have endured such grief and pain to procure. There are so acute and unbearable that if it were not for the vision of a successful birth, which makes us forget our agonies, generation would soon cease.
Do you forget that nine full months I carried you in my womb and nourished you with my blood? How likely is it, then, that I would destroy the dear child who cost me so much anguish to bring into the world? It may be that the just gods were angry at my excessive love of you, and used this way to punish me.
Unhapppy Agrippina! You are suspected of a crime of which nobody could really think you guilty…)

Trên là chuyện Âu tây, đọc sử Á đông, thời gian xưa hơn nữa vào những năm trước công nguyên, thời Xuân thu, chẳng mấy ai quên câu chuyện vua nước Trịnh thù ghét mẹ nhưng sau này nhờ một trung thần mang mẩu chuyện hiếu hạnh, kín đáo cảm hóa quốc vương nên hóa giải được mối oán thù “con hận mẹ.”
Truyện kể rằng vào thời Đông chu, khi hoàng đế nhà Chu còn quyền hành và thiên hạ chia ra nhiều quốc gia gọi là chư hầu trong đó có nước Trịnh là một chư hầu có thế lực vừa phải, bên cạnh các chư hầu hùng mạnh như Tề, Sở, Tần và Tấn…

Nước Trịnh… Trịnh Thế tử là Quật đột, từ khi cha chết, lên kế vị, tự xưng hiệu là Trịnh võ công. Nhân khi nhà Chu suy yếu, chiếm cả đất Quốc và đất Khoái, làm thành một nước lớn. Trịnh võ công và Vệ võ công đều kiêm chức khanh sĩ tại triều nhà Chu. Qua năm Bình vương thứ mười ba, Vệ võ công thất lộc, còn một mình Trịnh võ công bình chánh, lúc thì về nước Trịnh, lúc lại ở nơi triều Châu. Vợ Trịnh võ công là Khương thị sanh đang hai trai, con lớn đặt tên Ngộ sanh, con thứ đặt tên là Ðoạn. Ngộ sanh vì lúc nhỏ bị đẻ ngược nên Khương thị khi lâm bồn quá đau đớn nên tỏ ra không ưa thích, còn Ðoạn thì hình dung tuấn tú mặt mũi khôi ngô, lại có sức khỏe lạ thường, nên được Khương thị yêu mến lắm. Một hôm, Khương thị ngỏ ý với chồng: – Nếu Ðoạn mà được nối ngôi Chúa công sau nầy thì hơn Ngộ sanh gấp bội. Trịnh võ công nói: – Lớn nhỏ đều có thứ bậc, chẳng nên xáo trộn luân thường. Vả chăng Ngộ sanh có lầm lỗi gì mà lại bỏ chánh lập thứ? Bèn phong Ngộ sanh làm Thế tử, còn Ðoạn thì phong cho một chỗ nhỏ ở Cung thành nên gọi là Cung thúc đoạn. Việc ấy làm cho Khương thị bất mãn.

Sau khi Võ công qua đời Ngộ sanh lên tức vị, xưng hiệu là Trịnh trang công, rồi cũng thế chức cha mà làm Khanh sĩ nơi triều nhà Chu. Thái hậu Khương thị nhận thấy Cung thúc đoạn chẳng có quyền chi, lòng buồn bã, nói với Trịnh trang công: – Con nối nghiệp cha, làm chủ nước Trịnh, đất rộng mấy trăm dặm ngoài mà lại để cho em một chỗ đất nhỏ mọn vậy mà đành lòng sao? Trang công thưa: – Ý mẫu hậu dạy thế nào, xin cho con biết. Khương thị nói: – Nếu quả con thương tình ruột thịt thì việc gì mà không lấy đất Chế ấp phong cho em. Trang công thưa: – Chế ấp là nơi hiểm địa, Tiên vương đã có lời di chúc, không nên đem phong cho ai, trừ chỗ ấy ra, mẫu hậu muốn chỗ nào con cũng xin vâng lời. Khương thị nói: – Nếu vậy thì phong cho Ðoạn đất Kinh thành.

Trang công làm thinh, không nói. Khương thị bất mãn: – Nếu không bằng lòng thì tốt hơn con nên đuổi em con ra khỏi nước để kiếm chỗ dung thân. Trang công bùi ngùi, nhìn mẹ nói: – Thưa mẫu hậu, con đâu dám làm thế. Ngày hôm sau Trịnh trang công cho đòi Cung thúc vào triều phong đất Kinh thành. Quan Ðại phu Sái Túc can rằng: – Tâu Chúa công, Kinh thành đất rộng dân đông chẳng kém gì Vinh dương, nếu phong cho Cung thúc đoạn ắt sanh hậu hoạn! Trịnh trang công nói: – Lịnh của mẹ ta, lẽ nào ta dám cãi. Bèn phong cho Cung thúc đất Kinh thành. Cung thúc bái lĩnh rồi lui ra, vào cung từ biệt Khương thị. Khương thị đuổi hết kẻ tả hữu ra, rồi nói nhỏ với Cung thúc: – Anh con không nghĩ tình cốt nhục bạc đãi con đã lâu. Hôm nay sở dĩ con được phong đất Kinh thành là nhờ có mẹ nài nỉ lắm mới được. Nay con đến Kinh thành phải thao luyện binh mã dự bị cho sẵn, lúc nào có cơ hội, mẹ sẽ tin con hay, kéo binh về mà lấy lại nước Trịnh. Mẹ làm nội ứng thì cái ngôi của Ngộ sanh sẽ về tay con không khó!

Cung thúc lãnh mạng, từ tạ qua Kinh thành. Từ ấy người ta gọi Ðoạn là Kinh thành Thái thúc… Thái thúc Đoạn lại đòi hai quan Tể, trấn ở hai vùng gần đấy đến dụ rằng: – Ðất của hai ngươi chưởng quản, nay đã thuộc về đất phong của ta rồi, vậy từ nay thuế vụ phải đem đến đây mà nạp, còn việc binh tình phải nghe lệnh ta điều khiển. Hai quan Tể thấy Thái thúc là con cưng của Quốc mẫu, nên không dám cãi lịnh. Thái thức lại thường giả cách đi săn để luyện tập binh sĩ, gồm thâu cả binh của Tây bỉ và Bắc bỉ, rồi lại cướp luôn cả đất Yên và đất Lâm giêng. Quan Tể hai xứ nầy thấy rõ hành động có ý bội phản của hắn , lén về triều tâu cùng Trịnh trang công hay. Trịnh trang công nghe tâu, mỉm cười, làm thinh không nói gì cả. Bỗng có người bước ra, nói lớn: – Tâu Chúa công, tội của Ðoạn đáng chém đầu, sao Chúa công nỡ ngồi yên? Trịnh trang công xem lại, người vừa nói đó là Công tử Lã, liệu là Tử phong, làm chức Thượng khanh, bèn hỏi rằng: – Khanh có ý kiến gì hay chăng? Công tử Lã tâu: – Thái thúc đoạn ỷ trong có quốc mẫu yêu vì, ngoài cậy có đất Kinh thành là nơi hiểm yếu, luyện tập binh mã, mưu chiếm đoạt nước Trịnh. Xin Chúa công cho tôi đem quân đến đó bắt Ðoạn đem về trị tội. Trịnh trang công suy nghĩ một lúc, rồi nói: – Thái thúc tuy vô đạo, song tội lỗi chưa rõ rệt. Nếu giết nó không khỏi đau lòng mẹ ta. Hơn nữa, trong tình ruột thịt, ta sẽ bị người ngoài dị nghị là bất nghĩa, bất hiếu. Công tử Lã cúi đầu tâu: – Tâu Chúa công, nếu trọng tình ruột thịt mà không quyết đoán được quốc sự e không tránh khỏi tai họa. Trịnh trang công nói: – Nếu Thái thúc cố ý bội phản, thì thế nào mỗi ngày sẽ mỗi lộng hành thêm. Chừng ấy tội lỗi đã rõ ràng nếu ta trừng trị cách nào mẹ ta cũng không nói gì đặng. Công tử Lã bùi ngùi, tâu: – Kiến thức của Chúa công rất xa, tôi không thế nào sánh kịp. Song chỉ e thế lực của Thái thúc mỗi ngày một to khó mà trừ được. Trịnh trang công hỏi: – Thế thì bây giờ phải làm thế nào để mẹ ta khỏi oán trách ta là vô đạo? Công tử Lã tâu: – Ðã lâu Chúa công không vào triều nhà Chu chi vì Chúa công bận lo việc Thái thúc. Nay phải giả cách vào chầu vua Chu để cho Thái Thúc tưởng Kinh đô bỏ vắng, tất đem binh đến đây chiếm đoạt. Hạ thần xin đem quân phục sẵn ở đất Kinh thành, đợi Thái Thúc ra quân phản nghịch, sẽ lén vào chiếm giữ. Còn Chúa công cũng đem một đạo quân theo đường tắt mà đánh ập lại, thì Thái thúc dù có cánh bay lên trời cũng không trốn thoát. Trịnh trang công nói: – Kế ấy rất hay, song chớ nên tiết lậu ra ngoài. Công tử Lã bái tạ lui ra.

Hôm sau, Trịnh trang công thăng điện, nói dối rằng mình bận sang chầu vua Chu, giao việc triều chính cho Sái Túc.

Khương thị hay đặng tin ấy cả mừng, viết mật thư sai người tâm phúc đem đến Kinh thành trao cho Thái thúc. Trong thư ước hẹn nội trong sơ tuần tháng năm phải hưng binh về lấy nước Trịnh. Lúc đó vào hạ tuần tháng tư, Công tử Lã đã sai người phục nơi yếu lộ, nên bắt được người đem thư ấy. Công tử Lã bèn giết quách, rồi mang thư đem về dâng cho Trịnh trang công. Trịnh trang công rất đau lòng, nhưng không thể vì tình máu mủ mà dung kẻ phản nghịch, bèn phong bức thư ấy lại như cũ, rồi sai người tâm phúc của mình đem đến Kinh thành giao cho Thái thúc. Ðược thư, Thái thúc phúc đáp hẹn ngày mồng năm tháng năm động binh và dặn Khương thị đến ngày đó phải dựng một cây bạch kỳ trong thành để biết chỗ tiếp ứng. Trịnh trang công xem thư phúc đáp, nghĩ thầm: – Thế này thì mẹ đừng trách con là vô đạo. Ðoạn vào từ biệt Khương thị, dối rằng mình đi qua nhà Chu, rồi kéo binh ra khỏi thành đến đóng nơi Lâm giêng. Công tử Lã cũng lén đem hai trăm cỗ xe chiến qua phục gần Kinh thành.

Thúc đoạn, từ khi tiếp được thư đó liền sai con là Công tôn hoạt qua nước Vệ mượn binh, rồi lấy cớ trở về Kinh đô để coi việc quốc chính, mà kéo quân ra đi. Công tử Lã sai người thám thính, hay tin Thúc đoạn đi rồi bèn kéo quân vào thành, nồi lửa lên làm hiệu, chiêu tập bá tánh kể rõ tội mưu phản của Thúc đoạn. Do đó cả thành bá tánh đều oán ghét Thúc đoạn vô cùng. Còn Thúc đoạn kéo quân ra đi chưa đầy nữa buổi, thấy Kinh thành lửa bốc nghịt trời, biết là có biến, vội đem quân trở về cứu viện. Về đến nơi, thấy Kinh thành bị chiếm, lòng đầy căm tức, xua quân vây thành công phá. Chẳng ngờ, Trịnh trang công lại kéo quân đến đánh, làm cho Thúc đoạn không biết đường nào mà chạy, túng thế phải kéo binh đến đất Cung là chỗ được phong trước kia để cố thủ. Trịnh trang công dẫn binh đến phá thành. Cung thành chỉ là một ấp nhỏ, làm sao cự lại binh triều, chẳng bao lâu thành bị phá. Thúc đoạn thấy thế đã cùng, ngửa mặt lên trời than rằng: – Mẹ ta đã gạt ta, ta còn mặt mũi nào thấy anh ta nữa. Nói rồi rút gươm tự vẫn. Trịnh trang công vào thành ôm thây Thúc đoạn khóc rống lên một hồi, nói: – Bởi em làm sai nên tình huynh đệ phải chia lìa. Nói rồi lục trong mình Thúc đoạn thấy phong thư của Khương thị gởi hãy còn, bèn lấy gói chung với bức thư trả lời của Thúc đoạn, rồi sai người đem về kinh đô giao cho Sái túc trình lại cho Khương thị.

Trịnh trang công lại còn ra lệnh đưa Khương thị sang đất Dĩnh mà an trí, và thề rằng: – Nếu không phải chốn cửu tuyền chẳng bao giờ còn thấy mặt nhau nữa.

Phong thư về đến kinh đô, Khương thị mở ra xem, lòng thẹn thùng khôn xiết, liệu mình chẳng còn mặt mũi nào thấy mặt Trịnh trang công nữa, bèn lìa khỏi cung môn, ra nơi đất Dĩnh. Trịnh trang công trở về cung, không thấy mẹ, lòng buồn bã nghĩ thầm: – Ta đã ép lòng mà để em chết, nay còn nỡ nào lìa mẹ sao đành! Nhưng đã trót lời thề, biết liệu sao!

Quan trấn Dĩnh ấp là Dĩnh khảo thúc là một người chí hiếu, nghe tin Trịnh trang công đem mẹ đi an trí, lòng bất mãn, nói với người rằng: – Dù mẹ có tội lỗi đến đâu, con cũng không nên bất hiếu. Chúa công làm như thế thật là trái đạo! Bèn nghĩ ra một kế, bắt mấy con chim cú đem vào dâng cho Trịnh trang công. Trịnh trang công hỏi là chim gì ? Khảo thúc tâu: – Tâu Chúa công, đây là giống chim cú. Giống chim nầy ban ngày dẫu một vật lớn như trái núi vẫn không trông thấy, còn ban đêm dầu vật nhỏ bằng sợi tóc cũng thấy rõ. Thật là một giống vật chỉ thấy được sự nhỏ mà không thấy được sự lớn. Hơn nữa, lúc còn nhỏ chim mẹ kiếm mồi cho ăn, lúc lớn lên nó không biết gì đến chim mẹ nữa, thật là giống chim bất hiếu, nên bắt nó mà ăn thịt. Trịnh trang công nghe nói, ngồi lặng thinh. Chợt lúc đó có người đem thịt dê lại dâng cho vua nhắm rượu. Trịnh trang công cắt một miếng ban cho Khảo thúc. Khảo thúc liền chọn những nơi ngon cắt gói lại một gói, cất vào túi áo. Trịnh trang công lấy làm lạ hỏi: – Khanh để dành chi vậy ? Khảo thúc tâu: – Tâu Chúa công, mẹ tôi đã già mà trong nhà lại nghèo khó , ít bao giờ được ăn miếng ngon vật lạ. Nay được Chúa công ban thưởng, nếu không dành cho mẹ tôi thì tôi không làm sao yên lòng được. Trịnh trang công nói: – Ngươi thật là một người con chí hiếu. Tiếc rằng trẫm không thể bằng ngươi được. Khảo thúc giả bộ ngơ ngác, hỏi: – Quốc mẫu vẫn được mạnh giỏi cớ sao Chúa công lại tỏ ý buồn bã? Trịnh trang công đem câu chuyện Thúc đoạn bội phản, và đày Khương thị ra đất Dĩnh, nay hối hận, nhưng mắc phải lời thề không làm sao trông thấy mặt mẹ. Khảo thúc nghe xong, buồn bả tâu: – Thúc đoạn đã mất, tình cốt nhục chia lìa, nay chỉ còn Quốc mẫu mà Chúa công lại bộ bê phụng dưỡng e lỗi đạo làm con. Nếu Bệ hạ đã lỡ lời thề, tôi xin dâng kế, có thể trông thấy mặt mẹ mà khỏi phạm lời thề đó. Trịnh trang công mừng rỡ hỏi: – Người có kế gì hãy giúp trẫm. Khảo thúc tâu: – Chúa công truyền đào đất đến thật sâu, rồi làm một cái nhà dưới hầm mà rước Quốc mẫu đến đó. Chúa công coi như đó là chốn suối vàng. Hai mẹ con sẽ cởi mở được nỗi lòng nhớ nhung trắc ẩn mà không trái lời thề. Trịnh trang công y tâu, bèn sai Khảo thúc đem năm trăm tráng dân khoẻ mạnh đến Khúc vĩ; đào một cái hầm, dưới núi Ngưu tì, sâu hơn sáu mươi trượng, làm một ngôi nhà gác trên mặt suối và đặt thang dài. Khảo thúc bái mạng, trước tiên trở về đất Dĩnh yết kiến Khương thị, nói rõ lòng hối hận của Trịnh trang công, muốn rước Quốc mẫu về phụng dưỡng, sau đó, mới đến Ngưu tì lo việc đào suối.

Chẳng bao lâu công việc hoàn thành. Khảo thúc liền đưa Khương thị đến Ngưu tì và viết biểu dâng cho Trịnh trang công hay. Trịnh trang công đến nơi thấy mẹ, vội sụp lạy, nói: – Ngộ sanh nầy bất hiếu, xin mẫu hậu dung tha. Khương thị buồn vui lẫn lộn, ứa nước mắt, nói: – Ðó là lỗi của mẹ con đâu có tội gì. Nói xong, đỡ Trịnh trang công dậy. Hai mẹ con ôm nhau khóc sướt mướt. Trịnh trang công cõng mẹ lên thang rồi đưa về cung. Người nước Trịnh trông thấy, ai nay chấp tay lên trán, khen vua là người chí hiếu. Ấy cũng nhờ có Dĩnh Khảo thúc mà mẹ con Trịnh trang công mới đoàn tụ được. Trịnh trang công cảm ơn Khảo thúc, phong cho Khảo thúc làm đến chức Ðại phu, hợp với Công tôn yết mà chưởng quản việc binh quyền.
Chu Nguyễn

Comments are closed.