Chút Chít chuyện chuột

Huy Phương

Chuột kêu chút chít trong rương, Anh đi cho khéo đụng giường mẹ la!”
Ca dao

Phải chăng trong 12 con Giáp, Chuột là con vật dơ bẩn nhất là ai cũng muốn tránh xa, nhưng thực tế nó lại quá gần gũi với chúng ta, gần như thiếu nó thì đời sống hóa ra tẻ nhạt, thông tin bị bưng bít, và chúng ta gần như tự cô lập đời sống của mình. Trong thời đại này, nó là con vật gần gũi, quen thuộc nhất với con người, vì mỗi ngày chúng ta, ai cũng mân mê nó trong tay. Cũng không hiểu sao dụng cụ này lại được đặt tên là “con Chuột” (mouse!)

Năm nay, Âm Lịch theo chu kỳ 60 năm (1960-2020,) trở lại mang tên Canh Tý, một chuyện chuột nổi tiếng tại miền Nam trước năm 1975, là bức tranh được in trên bìa tờ báo Tự Do Xuân Canh Tý năm 1960. Bìa báo vẽ năm con chuột đang đục khoét một quả dưa đỏ và nếu lật ngược cái bìa thì quả dưa đỏ hơi giống hình bản đồ nước Việt Nam, hàm ý các anh em của gia đình họ Ngô đang phá hoại đất nước. Tờ báo bị chính quyền tịch thu sau khi báo đã phát hành được một số khá lớn. Không một ai biết tác giả bức tranh là ai, có người cho rằng Phạm Tăng là tác giả, nhưng theo nhà văn Nhất Linh thì tác giả là họa sĩ Nguyễn Gia Trí.

Bức tranh phải được hiểu một cách đơn giản, Năm Tý thì vẽ chuột, trái dưa đỏ tượng trưng cho ngày Tết Việt Nam. Tôi nghĩ đây là một chuyện đâm thọc, lấy điểm chính quyền của một ai đó, đối với một tờ báo mà họ không có cảm tình, vì bức tranh không có yếu tố nào để diễn dịch năm con chuột là năm anh em nhà Ngô cả! Và nếu chúng ta để ngược bức tranh, cũng khó hình dung ra đó là bản đồ Việt Nam. Lòng người quả thâm độc.

Trong mười hai con Giáp, Chuột là con vật nhỏ nhất, lại không có dung nhan oai vệ, hùng dũng hay đẹp đẽ như con Rồng, con Cọp; cũng không được gần gũi với nhân gian như con Ngựa, con Gà hay con Chó. Chuột chuyên chui rúc ở những nơi tối tăm, dơ dáy, ăn dơ, ở bẩn và con người chẳng ưa gì Chuột, nên ở thôn quê, nhà nào cũng nuôi Mèo để trừ Chuột, vì Chuột phá hoại mùa màng, ăn phá ngũ cốc, cắn xé quần áo, dày dép, chuyên nghề phá hoại chứ không có tích sự gì! Có người nói rằng Chuột rất khôn vì nghe được tiếng người, để tránh các bẫy sập và có thể trả thù người bằng cách cắn phá quần áo những ai có ý định giết Chuột, nên có người gọi Chuột là “Ông Thiêng!”
Ngày xưa những người đi buôn bằng thuyền nan rất sợ chuột nhắt, vì một con lọt được vào thuyền là nó khoét lủng đáy, nếu không cảnh giác thuyền sẽ chìm. Chủ thuyền thường lập một trang nhỏ với khói hương nghi ngút gọi là bàn thờ ông Tý. Có lẽ đối với kẻ tiểu nhân, không thuyết phục phải trái được, thì phải chịu lép hối lộ hay nịnh bợ, thờ cúng chúng chăng?
Có hai con vật khắc tinh của Chuột là Mèo và Rắn. Mèo gặp Chuột chẳng bao giờ tha, mà Rắn cũng thích ăn Chuột. Ở thôn quê một loại rắn lớn gọi là Rắn Lồng, thường hay luồn vào các mái nhà tranh để tìm bắt Chuột. Rắn hoạt động âm thầm nhưng Mèo lại hay kêu, mà chỉ cần nghe tiếng “meo, meo” của Mèo là Chuột đã cao bay xa chạy.
Trong một chuyện ngụ ngôn của La Fontaine, nhan đề là “Hội Đồng Chuột” đã nói đến chuyện rởm đời của những kẻ “nói hay mà vỗ tay thì dở” hay nói phét thì dễ, nhưng vào việc ai cũng tránh né! Chuyện kể, lâu nay loài Chuột thiệt hại vì nanh vuốt của Mèo quá nhiều, nhưng trong làng Chuột không ai có giải pháp gì để chống đỡ. Một hôm, Chuột tổ chức họp đại hội, để xem ra ai có cao kiến gì để tránh sự thiệt hại chết chóc của tập thể Chuột lâu nay không!
Một thành phần Chuột đề nghị, lâu nay Mèo hay nấp một xó, để rình mò, hễ thấy Chuột là nhảy ra xé xác, tình thế rất khẩn trương. Bây giờ có một giải pháp, là đem một cái chuông treo vào cổ Mèo, Mèo đi đâu chuông kêu đến đó, như là tiếng báo động, Chuột nghe được, có thời giở chạy trốn, tránh xa, tránh được tổn thất và sẽ không còn không khí chết chóc bao trùm lên họ hàng nhà Chuột nữa.
Lời đề nghị vừa dứt, cả hội trường Chuột đứng dậy vỗ tay như sấm nổ, vì đây một ý kiến táo bạo và hữu hiệu nhất sẽ tránh được thảm họa lớn lao cho Chuột.
Sau khi tiếng hoan hô và vỗ tay nhẹ dần và chấm dứt, Chủ tọa Hội Đồng Chuột bàn thảo đến vấn đề kế tiếp rất quan trọng, đó là ai sẽ nhận nhiệm vụ đem cái chuông lớn treo vào cổ Mèo?
Sau câu hỏi này, cả hội trường nín thở, im lặng đến nỗi nghe cả tiếng một con ruồi bay vào phòng. Ai cũng im thin thít, vã mồ hôi ra, vì công tác này, nguy hiểm, táo bạo, ghê gớm quá, bất khả thi, vì mười phần cầm chắc cái chết cả mười! Đến gần Mèo đã là chuyện khó rồi, lại còn trèo lên cổ Mèo để cột cái chuông vào! Không nói ra, nhưng thằng nào cũng nghĩ, dại gì mà chết oan!
Cuối cùng:

“Ngẩn ngơ một lát thì rồi Hội tan.
Té ra cuộc luận bàn thực hão
Có lạ gì bàn láo xưa nay
Chẳng là việc Chuột thế này
Việc dân việc nước cũng hay bàn xằng.”(*
)

Sau này, thành ngữ “Hội Đồng Chuột” được dùng để nói đến những hội đồng, đại diện dân, nhưng là kiểu chết nhát như Quốc Hội Cộng Sản Việt Nam, mà hiện nay con Mèo hung hăng là Trung Cộng! Thành ngữ “đem chuông mà buộc cổ mèo!”dùng để nói đến những chuyện không tưởng, không ai dám làm! Quốc Hội Chuột này chưa ra nỗi một cái nghị quyết lên án bọn bành trướng, chứ chưa nói đến chuyện đồng thanh đứng dậy tuyên bố chống Tàu.
Đời xưa có chuyện, có làng nọ muốn đút lót quan huyện, nhưng mang lễ vật gì đến, quan cũng gạt đi hết. Họ mới tìm cách đút lót với bà huyện, ngần ngại lắm bà Huyện mới hiến kế:
– Quan huyện nhà tôi tuổi “tí”. Dân làng đã có ý tốt như vậy, hãy về đúc một con chuột bạc đến đây, rồi tôi cố nói giùm cho, họa may được chăng!
Dân làng nghe lời, về đúc một con chuột cống thật to, ruột đặc, toàn bằng bạc đem đến.
Một hôm, ông huyện trông thấy con chuột bạc, mới hỏi ở đâu ra, bà huyện liền đem sự tình kể lại. Nghe xong, ông Huyện trách vợ rằng:
– Sao mà ngốc vậy! Giá mà bà bảo tôi tuổi “Sửu” có hơn không?

Trong Quốc Văn Giáo Khoa Thư có câu chuyện “Con Cọp và Con Chuột Nhắt” nói chuyện ở đời, làm ơn không bao giờ thiệt và nhiều khi kẻ hèn mọn cũng có thể giúp được việc lớn cho ta. Chuyện kể, một hôm có con Chuột Nhắt đi qua gần con Cọp, bị Cọp thò chân ra bắt. Chuột van lạy rẳng: “Trăm lạy ông, thân con bé bỏng, ông tha cho làm phúc!” Cọp bảo rằng: “Ừ, mày bé thế này tao chẳn thèm ăn thịt. Thôi ta tha cho!” Chuột được tha, nói rằng: “ Con cám ơn ông, cái ơn tái sinh ấy, con không dám quên. Chắc ông ở hiền rồi sẽ gặp lành!”
Được ít lâu, Cọp bị mắc vào lưới của người. Cọp gầm, nhẩy hết sức cũng không thoát ra được, đành nằm ép một bề để đợi chết. May sao Chuột Nhắt ta đi qua đấy, trông thấy, chạy về gọi nhà Chuột ra, xúm nhau cắn đứt dây lưới, Cọp mới thoát được!

Con Chuột nhỏ tí mà lại đứng đầu 12 con giáp, trên cả trâu, cọp và rồng rắn. Người ta bịa chuyện ngày xưa ông Trời mở cuộc thi cho các thú vật bơi qua sông để chọn 12 con vật tượng trưng cho 12 năm. Trong các con thú này, Trâu là con vật có khả năng bơi nhanh nhất. Chuột láu cá, ngồi trên đầu trâu, khi trâu mới đến bờ, chuột đã nhảy phóc lên đất trước, chiếm hàng đầu, được xếp thứ tự: Tý, Sửu.
Giờ Tý theo âm lịch, là ban đêm từ 11 giờ tối đến 1 giờ khuya, nên ca dao mới có câu chê Thầy Bói “ba phải:”
“Nửa đêm giờ Tý, canh ba.
Mụ ni đàn bà không phải đàn ông!”
Con Chuột vốn xấu xí nên con người vẫn thường dè bĩu những người “tai Dơi, mặt Chuột,” hay là “mặt Chuột kẹp, “ kiểu bọn Cộng Sản chê Joshua Wong, nhà lãnh dạo trẻ tuổi Hồng Kông.
Nhưng cũng rất mâu thuẫn khi người ta cho rằng nghe tiếng Chuột rúc là hên: “Thứ nhất đom đóm vào nhà, thứ nhì chuột rúc, thứ ba hoa đèn!” Và hơn nữa, có người lại cho ai sinh vào tuổi Tý thì vận mệnh tốt. Tiếng đồn, ông Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu có cung mệnh tốt làm tới Tổng Thống vì sinh vào giờ Tý, ngày Tý, tháng Tý, năm Tý!
Và cũng trớ trêu, con chuột dơ dáy bẩn thỉu như vậy mà cũng trở thành đề tài nhắn nhe lãng mạn, táo bạo của những đôi trai gái, phải chăng vì chuột thường hoạt động thầm lén ban đêm:

-“Chuột kêu chút chít trong rương,
Anh đi cho khéo đụng giường mẹ la!”
-“ Bỏ công làm rể bấy nay
Bây giờ mới được vui vầy cùng em
Ðêm nay mới thật là đêm
Chuột kêu chút chít càng thêm vui nhà!”
-“Chuột kêu chút chít trong vò
Cô kia buồn ngủ thì mò lại đây!

Con Chuột nổi tiếng nhất của thế giới là Mickey Mouse, một nhân vật của phim hoạt hình do hoạ sĩ Ub Iwerks (Ubbe Ert Iwwerks) người Đức, làm việc cho công ty sản xuất film Walt Disney, chuyên vẽ film hoạt họa cho hãng film này, sáng chế ra năm 1928. Film Mickey Mouse được lưu truyền đến ngày nay và nhân vật này rất được hàng tỷ các em bé trên thế giới ưa thích. Ở các trung tâm giải trí Disney World, Florida và Disney Land, California, Pháp… hàng ngày đều có các diễn xuất về Mickey Mouse cho các du khách thưởng lãm, rất ăn khách.

Một loạt hoạt hình nổi tiếng cũng của Công Ty Walt Disney mang tên Tom & Jerry- Cat and Mermouse, là một phim hoạt hình phát hành bắt đầu từ năm 1949 của Mỹ do đạo diễn William Hanna và Joseph Barbera, được sản xuất bởi Fred Quimby. Câu chuyện Tom and Jerry trình bày cuộc chiến dai dẳng giữa Mèo và Chuột, trong đó Chuột Jerry tuy nhỏ con nhưng khôn lanh, xảo quyệt, làm cho Mèo Tom phải liểng xiểng thua trí nhiều phen!

Chuột có mặt trong tranh nhân gian Đông Hồ, một ngành thủ công nghệ của tỉnh Bắc Ninh, miền Bắc, nổi tiếng về nghệ thuật sáng tác tranh, đặc biệt là Bức tranh dân gian “Đám Cưới Chuột” toàn cảnh bức tranh diễn tả một chú rể Chuột thi đỗ làm quan, vinh quy bái tổ về quê cưới vợ, tuy nhiên vẫn đem chim, cá hối lộ cho Mèo đang ngồi chặn đường.
Trong khi loài người không ưa gì giống Chuột, thậm chí là phải diệt trừ nó hay tránh xa thì tại Karni Mata, Ấn Độ, nhiều người dân ở đây tin rằng sau khi chết họ được tái sinh thành chuột. Do đó, tại các đền thờ tại vùng này, giống chuột được chăm sóc, bảo vệ và cho ăn đầy đủ mỗi ngày, sinh sôi nảy nở hàng đàn.
Giống Chuột cũng là tai họa của loài người trên trái đất. Địa điểm bùng phát của cái Chết Đen tức là thảm họa của bệnh dịch hạch, được cho là phát xuất từ Trung Á, nhiều khả năng vì loài chuột trên các tàu buôn đến bán đảo Krym vào năm 1346 rồi xâm nhập vào vùng Địa Trung Hải và Châu Âu. Bệnh dịch hạch chủ yếu là một bệnh trong con bọ chét (xenopsylla cheopis) gây bệnh cho chuột, làm cho chuột trở thành nạn nhân đầu tiên của bệnh dịch hạch, từ đó lây sang người.
Bệnh dịch hạch được coi là một trong những đại dịch chết chóc nhất trong lịch sử nhân loại, ước tính đã giết chết từ 30% tới 60% dân số của châu Âu và giảm dân số toàn cầu từ khoảng 450 triệu người xuống còn từ 350 đến 375 triệu người vào năm 1400.
Năm nay là năm 2020, theo Âm Lịch là năm Canh Tý, thuộc mệnh Thổ – “Bích Thượng thổ,” (đất trên vách,) đất trên tường thành, tức là đất tò vò.
Theo tử vi, điểm nổi bật trong tính cách của người “Bích Thượng Thổ” là sự cân bằng, tâm lý và lập trường vững vàng, không dễ bị ngả nghiêng theo dư luận cuộc đời. Ở họ có sự rạch ròi, rõ ràng, tách bạch giữa yêu và ghét.
“Bích Thượng Thổ” còn luôn bộc lộ là một con người có nghĩa khí, chính trực, đồng thời luôn tuân thủ những quy tắc cũng như những chuẩn mực bản thân đặt ra, nếu phạm phải những điều đó, họ luôn thấy cắn rứt, ân hận.
Ngoài ra, dựa theo hình tượng “đất trên tường” – có ý nghĩa bảo vệ che chở cho người khác, do đó, người Bích Thượng Thổ có tính cách rất hay giúp đỡ người khác, sẵn sàng hi sinh, cống hiến mà không nề hà, toan tính.
Thôi, hy vọng năm Canh Tý sẽ đem An Vui, Thạnh Trị đến cho mọi nhà, được Chuột rúc quanh năm. Những ai mong có khả năng sinh con năm nay, ráng sinh đúng giờ, ngày, tháng, năm Tý để có bậc Minh Vương cứu thế.

Huy Phương

Related Stories...