Chùa Ðọi

Bài – ảnh: Trần Công Nhung

Xa xa đã thấy nhấp nhố màu áo xanh đỏ người đi hội. Thôn quê quanh năm lam lũ nên mỗi khi có hội hè người người nô nức đi xem. Từ sáng sớm người từng tốp khắp mọi ngã đường kéo về chùa Ðọi. Chùa nằm trên đỉnh núi Ðọi, thuộc xã Ðọi Sơn huyện Duy Tiên (Hà Nam) nên còn có tên chùa Long Ðọi Sơn. Tôi và cô Mừng thong thả trên con đường đất xuyên qua cánh đồng lúa xanh. Bầu trời trong, báo hiệu một ngày nắng nóng.
Cánh đồng chỉ vài cây số nên chúng tôi không vội, vừa đi vừa trò chuyện, chuyện đồng quê, chuyện đường dài, chuyện trong nước chuyện hải ngoại, đột nhiên Mừng hỏi:
– Chú à, chú chụp nhiều ảnh thế rồi làm gì cho hết?
– Thì cất đấy rồi dùng từ từ.
– Chú à, cháu lại nghe người ta bảo sáng tác ảnh, văn chương mới sáng tác còn ảnh thì chụp chứ sáng tác gì?
– Ừ, đúng đấy.
– Là cháu đúng hay người ta đúng hả chú?
– Cả hai đều đúng.
– Chú nói hay nhỉ, làm sao mà cả hai đều đúng?
Cô gái cười tủm tỉm ý cho rằng tôi bí nên trả lời ẩu cho xong. Ðã đến đầu lối lên chùa, hàng quán nhộn nhịp…
– Chú à…
– Thôi, không “chú à” gì nữa, tìm chỗ ăn sáng.
Cô gái cụt hứng nhưng cũng vui vẻ đưa tôi vào một quán phở. Bún, phở đều có, tuy không hấp dẫn lắm. Ăn uống những nơi lễ lạc thường là cho qua bữa thôi, vì khách đông, đủ hạng người, chẳng ai đòi hỏi gì.
Cổng tam quan chùa Ðọi ngay bậc tam cấp đầu tiên bước lên chùa. Quán hàng bày bán đầy hai bên, lộn xộn tạp nham, có cả quán thịt chó. Vào chùa mà ăn thịt chó thì hóa ra chúng sanh thành Phật hết rồi! Càng lên cao mua bán càng nhiều. Từ tam quan lên chùa cũng đến trên trăm bậc, cách khoảng vài chục bậc lại có đám đất bằng, khách dừng chân giải lao, mua thứ nọ thứ kia. Song song với bậc cấp, có hai đường rầy, nghe nói nay mai có cáp kéo, giúp khách thập phương đỡ mất sức, mất thì giờ.
Lên đến cổng chính của chùa, có mấy ông bà áo nâu sòng, ngồi viết sớ. Nâu sòng cho hợp cảnh chứ cũng chẳng phải sư sãi gì. Ða số dân quê nhẹ dạ, cứ thấy áo nâu áo vàng là xá xá. Tại Cali cũng có người đắp y đứng hết chợ này qua chợ khác, ông đi qua bà đi lại, mỗi người một đồng, tích tiểu thành đa. Một vị Tăng cho tôi biết làm thế là phỉ báng Phật, Phật đi khất thực chứ không đứng, và đúng ngọ là về. Thầy còn nói: “Anh Nhung viết bài, tôi trả tiền”. Tất nhiên đây không phải việc của mình, tôi lờ đi. Nhớ lần qua Paris, tôi thấy những bức “tượng khất thực” cũng giống vậy. Họ mặc bộ đồ màu đồng hay nhũ bạc, kín từ đầu đến chân, đứng không nhúc nhích, chẳng khác gì tượng thật, ai đi qua bỏ tiền vào chiếc mũ dưới chân, pho tượng gập mình xuống chào. Thật giả đời này đôi khi cũng chung một mục tiêu: Kiếm sống.
Qua cổng chùa lên thêm chục bậc mới đến sân chùa, đây cũng là nơi họp chợ, nổi bật là mấy câu khẩu hiệu của chính quyền đỏ chói giăng dưới mái hiên: “Toàn dân đoàn kết xây dựng văn hóa khu dân cư”… Ðến chùa không phải học Phật, lễ Phật mà học xây dựng văn hóa, chứng tỏ nước nhà văn hóa còn kém lắm, mặc dù ngày nay mọi người dân trưởng thành đều có “trình độ văn hóa: Lớp 12, phó tiến sĩ, tiến sĩ…” (Bộ giáo dục Việt Nam dùng “trình độ văn hóa” thay cho “trình độ học vấn, học lực”).
Cung cách lễ bái ở miền Bắc rất thoải mái, mỗi người tự lo mâm phẩm vật, tự tìm chỗ bày biện, tự khấn vái rồi tự dọn ra, người khác thay vào. Cứ vậy hết chùa Hạ lên chùa Trung, vào chùa Thượng. Người qua lại trong chùa như trong khu thương mãi. Ði chùa trong Nam không như vậy, lễ có giờ, chùa lại chỉ thờ Phật, Bồ Tát, và Long Thần Hộ Pháp. Tổ (Ðạt Ma) thờ phía sau chánh điện. Không khí đi lễ chùa trong Nam trang nghiêm hơn. Dường như miền Bắc không thờ Tổ Ðạt Ma, nhà thờ Tổ dành cho các Sư trụ trì đã qua đời.
Chùa Ðọi có từ thời nhà Lý (1121) thờ Phật, thờ vua Lê Thái Tông, bà Nguyên Phi Ỷ Lan và vua Lê Ðại Hành. Chùa đã trùng tu như phần đông các chùa sau này tuy nhiên cũng còn những cổ vật quí như: Tượng Phật Di Lặc, tượng Kim Cương bằng đá, bia đá lớn, đế bia chạm hoa văn Rồng thời Lý. Sau chánh điện có nhà trưng bầy tượng 18 vị La Hán.
Chùa Ðọi có khu mộ tháp nằm trước chùa. Tháp vuông 3 lớp, không cao lắm, trên chóp có búp sen, hình thức đơn giản, đường nét mạnh mang nét cổ xưa, đẹp.
Cái đẹp của các chùa miền Bắc là lên cao để nhìn xuống khung cảnh chung quanh. Nơi nào có núi đồi, bao giờ chùa cũng được xây ở đỉnh cao nhất. Mấy trăm năm trước, khoa học chưa phát triển mà con người toàn chọn cái khó để làm, có lẽ muốn nơi thờ cúng phải tôn nghiêm, phải là nơi thinh không thanh khí. Muốn là thế nhưng chính con người lại mang ô trược đến tận cửa chùa. Ða số khách đi lễ là nam nữ tuổi thanh xuân. Tuổi trẻ mới có sức leo trèo, ông bà già không theo nổi, lên được cũng hết hơi. Hội hè cũng là cái cớ để hẹn hò chứ lễ lạy là phụ.
Tôi ra phía trước nhìn xuống cánh đồng lúa xanh chạy nhập vào chân trời ngoài tít mù xa. Có một ông lão cũng đang phì phà thuốc lá ngắm cảnh. Tôi đến bên:
– Chào bác, hội chùa không thấy lễ lạc, không trò chơi bác nhỉ.
– Có đấy, nhưng đã làm 2 hôm trước rồi, hôm nay kết thúc.
– Như vậy năm nào cũng 3 ngày hội.
– Vâng, từ 19 đến 21 tháng 3.
Tôi ra dấu cho Mừng vào bàn giải khát nghỉ một lúc. Ngồi chung bàn với hai cô cậu rất đẹp đôi. Chắc hẹn nhau nhân dịp lễ, tôi hỏi:
– Hai cháu ở gần đây không?
– Xa bác à, gần trong Phủ Lý.
– Rồi các cháu đi bằng gì?
– Xe đạp.
– Bác thấy xe máy nhiều và rẻ, ai cũng có…
– Dạ, bọn cháu làm gì có tiền bác.
– Cháu biết trong chùa thờ ai không?
– Chùa thì thờ Phật chứ ai nữa bác?
Tôi cười, anh chị cũng cười rồi hỏi lại:
– Bác bảo không thờ Phật thì thờ ai?
– Thờ Phật chứ, ngoài ra chùa còn thờ…
Nghe tôi giải thích, cô cậu thú thiệt:
– Nói cho đúng bọn cháu chỉ đi chơi thôi, còn lễ bái dành cho người lớn…
Tôi cười thông cảm rồi nói thêm một vài điều về đạo Phật cũng như cách thờ tự, hai cô cậu chăm chú nghe tỏ ra thích thú. Nhất là khi biết đạo Phật không phải do mê tín mà do giác ngộ. Người thâm nhập được đạo Phật là đi vào được hư không bao la mà không bị lạc. Ðạo Phật giúp con người tự soi sáng đường đi của mình chứ chẳng chờ ai ban phát…

Trần Công Nhung

TIN SÁCH
Sách Quê hương qua ống kính bộ 16 tập (discount 50% 10 tập đầu). Mua sách xin liên lạc tác giả:
Tran Cong Nhung
2657 Ashlan Ave. Apt 118
Clovis, CA 93611
Email: trannhungcong46@gmail.com
Tel: (816)988- 5040

More Stories...