Canada – US: 707 tỷ Mỹ kim

Nguyễn Thơ Sinh

 

Canada và Hoa Kỳ là mối quan hệ môi hở răng lạnh. Có người nói như vậy và điều này có nhiều lý do thuyết phục. Trước tiên hai nước có một đường biên giới chung. Nền kinh tế của hai nước liên hệ mật thiết với nhau. Cả hai cùng có những giá trị văn hóa dân chủ rất giống nhau. Nghĩa là cả hai bên đều có đảng bảo thủ truyền thống và đảng dân chủ cấp tiến. Hơn nữa người Mỹ không có những vấn đề rắc rối với anh bạn láng giềng phương bắc là Canada như với anh bạn láng giềng ở miền nam là Mexico.

Nói về kinh tế, con số mới nhất được công bố: Năm 2012, Mỹ và Canada đã trao đổi kinh tế với nhau 707 tỷ đô la. Số liệu được ghi lại càng cho thấy những năm gần đây kinh tế Hoa Kỳ có phần khởi sắc hơn, nên trao đổi mậu dịch giữa hai nước càng lạc quan hơn.

Cuộc tuyển cử mới ở Canada đưa lên ghế thủ tướng ông Justin Trudeau. Ông này mới có 43 tuổi, một cựu giáo viên, chỉ vừa lãnh đạo Đảng Tự do có hai năm, nên được coi là còn quá trẻ. Ông là người trẻ tuổi thứ hai trong lịch sử Thủ tướng của Canada. Với bạn đọc còn mới mẻ với chính trường Canada – xin được giới thiệu Canada Government 101: Canada không có tổng thống như Hoa Kỳ. Canada chỉ có Thủ tướng (Prime Minister). Nên Thủ tướng của Canada được coi như Tổng thống vậy.

Không ít người cho rằng Justin Trudeau vừa non trẻ vừa không đủ khôn lanh để làm lãnh đạo Canada, nhưng ông đã thắng cuộc. Thậm chí thắng một cách vẻ vang, bất ngờ và ngoạn mục. Những cảm tình viên và thiện nguyện viên ủng hộ ông trong cuộc chạy đua này đã xúc động reo hò khản cổ khi TV loan báo kết quả cuộc bầu cử. Trong khi đó trước màn hình TV, các cảm tình viên và thiện nguyện viên của đương kim thủ tướng Stephen Harper đã lặng lẽ ngồi bất động khi các hãng thông tấn truyền hình loan tải kết quả (tương tự) của cuộc bầu cử năm nay tại Canada hôm 19-10-2015.

Trong cuộc đời mình, có lẽ ngày sinh nhật của Tân thủ tướng Canada Justin Trudeau luôn vui vẻ và thú vị, ông sinh ngày 25 tháng 12 năm 1971. Từ nhỏ ông đã thấy ngày sinh nhật của ông là ngày tưng bừng nhất hành tinh vì đó là ngày lễ Noel. Năm nay, sinh nhật thứ 44 của mình, Thủ tướng Justin Trudeau càng có dịp vui mừng nhiều hơn nữa bởi thành công lớn lao này.

Liệu tình hình chính trị giữa Canada và Mỹ sẽ có những thay đổi? Nếu có, sẽ thay đổi như thế nào? Được biết dưới thời của đương kim Thủ tướng Stephen Harper mối quan hệ giữa nội các của ông và nội các của Tổng thống Obama không hề có những thuận thảo. Tình trạng căng thẳng xảy ra vì Nhà Trắng luôn làm khó vụ đường ống dẫn dầu Keystone XL Pipeline được xây cất tại Mỹ.

Giữa lúc Nhà trắng tỏ ra ủng hộ làm sạch môi trường thì Đảng Cộng hòa tại Mỹ rất ngại đụng chạm đến vấn đề này. Trong khi đó tân Thủ tướng Justin Trudeau đã nói thẳng trong các cuộc vận động tranh cử ông sẽ đẩy mạnh hơn nữa những nỗ lực bảo vệ và làm sạch môi trường. Ngoài ra ông cũng khẳng định sẽ có những kế hoạch nối lại nhịp cầu giao hảo tốt đẹp với Tổng thống Barack Obama. Được biết cả hai ông cùng thuộc thế hệ trẻ. Barack Obama sinh ngày 04 tháng 08 năm 1961, tức lớn hơn Justin Trudeau chỉ mười tuổi. Tương tự như Justin Trudeau, Barack Obama dọn vào Tòa Bạch Ốc năm ông mới 44 tuổi. Xê xích nhau chỉ có một tuổi, nếu ta so với chiến thắng vang dội của tân Thủ tướng Justin Trudeau hôm nay.

Số ghế tại Nghị viện (Parliament) của Canada, 184 ghế, sẽ là một thế mạnh cho tân Thủ tướng Justin Trudeau. Điều này sẽ có những ảnh hưởng nhất định đối với nỗ lực đẩy mạnh các chiến dịch làm sạch môi trường. Vì thế điểm chung này sẽ giúp cải thiện mối quan hệ giữa Canada và Hoa Kỳ.

Trở lại chuyện năm 2012 cán cân mậu dịch giữa Canada và Mỹ lên đến 707 tỷ Mỹ kim. Được biết Canada là nước nhập hàng của Mỹ lớn nhất thế giới. Riêng nói về xe hơi không thôi, Canada hằng năm nhập số xe hơi từ Mỹ sản xuất lên đến 51 tỷ Mỹ kim. Canada còn là nước đứng thứ nhì trên thế giới nhập khẩu các sản phẩm nông nghiệp của Hoa Kỳ.

Trên các diễn đàn lớn của Thế giới, Canada luôn có một tiếng nói rất uy tín. Lá cờ Canada chỉ có hai màu trắng và đỏ – Một chiếc lá phong màu đỏ nằm giữa một khung màu trắng. Hai mép bên viền đỏ. Đơn giản thế thôi nhưng vẻ đẹp hiếm có ấy của lá cờ Canada đã tạo nên một ấn tượng rất khó quên với thế giới (giống như lá cờ Mỹ). Nhưng dạo gần đây Thủ tướng Stephen Harper được coi là thất bại trong việc duy trì mối giao hảo với các nhà lãnh đạo của Châu Mỹ, nhất là những căng thẳng với Hoa Kỳ. Dĩ nhiên tân Thủ tướng Justin Trudeau cũng đã ủng hộ xây cất đường ống dẫn dầu Keystone, tuy nhiên ông không ngại ngùng gì trong việc nhấn mạnh tầm quan trọng của các chính sách bảo vệ môi trường.

Được biết ứng viên Tom Mulcair của Đảng Dân chủ (đồng tranh cử vị trí Thủ tướng Canada lần này) cũng đã chống lại việc xây dựng đường ống dẫn dầu Keystone; điều này có vẻ giúp ông thân gần hơn với Nhà Trắng, song đây sẽ là lực cản của nhiều lá phiếu tại Canada. Điều này khiến không ít người đặt ra một câu hỏi: Phải chăng vì Justine Trudeau ăn nói khôn khéo hơn đối thủ của mình là ứng viên Tom Mulcair trong các chính sách nên đã thu phục nhân tâm của nhiều phiếu hơn(?)

Trong quá khứ, Thủ tướng Stephen Harper căng thẳng với Tổng thống Barack Obama còn vì một lý do khác nữa. Đó là chuyện ông Stephen Harper cảm thấy Canada bị Hoa Kỳ coi nhẹ hơn Nhật trong các mối quan hệ Vành đai Kinh tế Thái bình dương TPP (Trans-Pacific Partnership). Trong khi đó tân Thủ tướng Justin Trudeau (theo nhận xét của Elizabeth Roscoe – một nhà nghiên cứu chiến lược các mối quan hệ công cộng của tổ chức Hill and Knowlton) và Tổng thống Barack Obama có nhiều điểm chung về các kế hoạch kinh tế. Đội ngũ cố vấn của cả hai nhà lãnh đạo này có những mối quan hệ rất thân gần. Điều này ít nhiều gì cho chúng ta những cơ sở để tin rằng mối quan hệ giữa hai địa chỉ: 24 Sussex Drive (nơi ở của Thủ tướng Canada) và 1600 Pennsylvania Ave NW (địa chỉ Nhà Trắng) sẽ êm ái, thắm thiết hơn.

Câu hỏi được đặt ra: Vấn đề thuận thảo này giữa Nhà Trắng và Phủ Thủ Tướng Canada kéo dài được bao lâu?

Nếu như mùa phiếu năm 2016 kết quả là Đảng Cộng hòa của Mỹ thắng cử, rất có thể mối giao hảo giữa Tân thủ tướng Justin Trudeau và tân Tổng thống của Mỹ (là người của Đảng Cộng hòa) buộc phải có những điều chỉnh cần thiết. Vì theo giới quan sát thì Đảng Cộng hòa của Mỹ rất thân với Đảng Bảo thủ của Canada. Tuy nhiên khả năng tân Thủ tướng Justin Trudeau cởi mở hơn sẽ xảy ra. Dù sao ông cũng là người ủng hộ đường ống dẫn dầu Keystone.

Về mặt quân sự Canada có những đóng góp đáng kể tại những điểm nóng của hành tinh. Ví dụ như Canada tham gia vào liên minh quân sự do Mỹ dẫn đầu chống lại ISIS tại Syria và tại Iraq. Canada có sáu chiếc F-18 tại Kuwait với những phi vụ bay chống lại ISIS. Tại Iraq, Canada có những hoạt động đặc biệt huấn luyện các đơn vị Kurdistan. Đảng Bảo thủ của Canada rất muốn duy trì những hoạt động này. Vì thế quyết định duy trì hay chấm dứt những hoạt động quân sự này của Canada sẽ có những ảnh hưởng đối với Mỹ trong các hoạt động can thiệp quân sự trên thế giới, bởi Hoa Kỳ rất cần Canada trong vị trí là một đồng minh đáng tin cậy.

Không chỉ căng thẳng với Mỹ, Thủ tướng Stephen Harper cũng không vui vẻ lắm với cả Mexico. Cụ thể ông đã bỏ không tham gia cuộc họp thượng đỉnh của nhóm North American Summit (còn được biết qua tên gọi three amigos summit), chỉ vì chính phủ của ông không hứng thú gì với nạn di dân từ Mexico tràn qua Mỹ, rồi len lỏi vào Canada. Với Justin Trudeau, thủ tướng mới, người ta hy vọng tình hình này sẽ được cải thiện.

Trong số ba ứng cử viên tranh cử chức thủ tướng Canada lần này: Stephen Harper – Tom Mulcair – Justin Trudeau; duy nhất chỉ có tân Thủ tướng Justin Trudeau nhắc trực tiếp về tầm quan trọng của mối quan hệ giữa Mỹ-Canada. Còn hai người kia không đả động gì đến. Hồi tháng sáu năm 2015, ông Justin Trudeau đã nói rằng: Với những người anh em Hoa Kỳ, mối quan hệ giữa hai bên rất cần thiết. Riêng với Canada chúng ta, đó là điều đã được khẳng định (không cần bàn cãi nữa).

Chẳng biết mối quan hệ giữa Canada và Mỹ sẽ ra sao? Có lẽ đây là khúc dạo đầu cho tân Thủ tướng Justin Trudeau. Còn với Tổng thống Barack Obama thì thời gian làm việc tại Nhà Trắng chỉ còn hơn một năm nữa. Nhưng vẫn là những bất ngờ khó tiên liệu khi Mỹ có một tổng thống của Đảng Cộng hòa thì bức tranh quan hệ giữa hai nước sẽ khác đi. Nên chúng ta chỉ biết đợi chờ xem tình thế sẽ ra sao? Còn nếu như Cựu ngoại trưởng Hillary Clinton thắng cử thì đúng là chuyện Nhà Trắng và Phủ Thủ tướng Canada nhất định sẽ ăn mừng rất to…

 

Nguyễn Thơ Sinh

 

 

More Stories...