Bị loãng đi

Nguyễn Thơ Sinh

 

Cơn bão Harvey đổ và miền nam của Texas, đặc biệt là Houston gây ra nhiều ảnh hưởng lớn khiến nhiều sinh hoạt kinh tế xã hội trong vùng bị ảnh hưởng nặng. Ước tính sơ bộ Harvey gây thiệt hại lên khoảng 30 tỷ Mỹ kim, nhưng sau một tuần, con số ấy tăng vọt lên 190 tỷ Mỹ kim, cao nhất trong lịch sử những vụ thiên tai Hoa Kỳ.

Người thân bên nhà xem TV vội gởi email, gọi điện thăm: Nhà mình ở Texas có bị bão lụt ảnh hưởng không? Thì ra họ không biết nhiều. Cứ nghe nói ở Texas là họ lo. Họ đâu biết Texas rộng lớn bao la. Khoảng cách giữa Dallas và Houston gần bốn giờ lái xe. Dẫu sao đó cũng là sự quan tâm, là tấm lòng.

Cơn bão cuối cùng đã lắng dịu, nhưng trong lòng nhiều người dấu ấn tàn tích di hại của nó vẫn còn nguyên. Tái thiết đã được xúc tiến. Bài học thiên tai không hề rẻ. Những chắt chiu gầy dựng ky cóp cả đời gần như tiêu tan. Có ai ngờ. Một ngày cuối tháng tám. Thu sắp về. Houston và vùng phụ cận bỗng trở thành điểm nóng của Hoa Kỳ và thế giới.

Dĩ nhiên bão Harvey đã làm loãng đi tầm quan trọng của nhiều sự kiện khác. Nó giống như nhà đang tổ chức đám cưới thì mẹ chồng phải chở đi bệnh viện cấp cứu. Tại sân khấu chính trị Mỹ, bão Harvey làm loãng đi một số sự kiện nổi cộm như chuyện Cựu cảnh sát trưởng Joe Arpaio của Phoenix, Arizonan được Tổng thống Trump ân xá, vụ biểu tình dẫn đến tử vong một cô gái tại thành phố Charlottesville vẫn còn lùm xùm, dân Mỹ đang chí chóe chuyện tẩy chay tàn tích của lịch sử Nội chiến hay giữ lại, hoặc hồ sơ cải tổ thuế (tax reform) chưa đâu vào đâu thì cơn bão Harvey ập đến làm loãng đi sự tập trung của dư luận. Nói khác đi, bão Harvey đã làm lu mờ nhiều sự việc trên sân khấu chính trị Mỹ.

Nói thì nói vậy, người làm chính trị, đặc biệt những người còn hậm hực với Tổng thống Trump cơn bão Harvey sẽ có giá trị khai thác. Họ nghĩ bão Harvey cần được chính trị hóa nhằm hạ thấp uy tín của ông (và Đệ nhất phu nhân Melenia). Thế mới biết câu: Không ưa dưa có giòi, quả nhiên đúng thật.

Nỗi khổ của nạn nhân thiên tai nói sao cho cùng. Mất mát của họ nghe kể lại chỉ là gián tiếp. Tổn thất trực tiếp của người trong cuộc dù được đồng cảm gần gũi đến đâu vẫn không thể so sánh với thực tế. Vâng. Chúng ta đang nói đến những mất mát hy sinh chắt chiu cả đời một phút bỗng tiêu tan đổ vỡ.

Ban đầu bão Harvey được coi là một hurricane cấp IV. Nhưng sau đó khi đổ vào bờ sức bão giảm hẳn xuống chỉ còn lại cấp II và chuyển thành tropical storm. Hurricane là những cơn bão nhiệt đới với lốc xoáy, gió rất mạnh. Dù đã giảm hẳn sức mạnh ảnh hưởng của bão Harvey vẫn khiến thế giới ngỡ ngàng. Thậm chí dân chúng được thông báo trước đó nhưng khi bão xảy ra người ta mới thấy sức tàn phá ghê gớm của nó. Dĩ nhiên khái niệm “chắc mình không sao đâu” giống như bao trường hợp khác khiến người ta dễ chủ quan.

Cuối cùng bão Havery ập đến. Nửa tuần sau, hơn 20 người thiệt mạng (chỉ trong vòng 4 ngày đầu tiên). Hai hôm sau: Tử vong lên đến 30 người. Ta biết ở Mỹ rất khác với Bangladesh hay Ấn Độ, hệ thống dự báo thời tiết tương đối chính xác. Vậy mà có người vẫn coi thường thiên tai, chắc họ nghĩ mình không bị sao. Dĩ nhiên con số tử vong sẽ còn nhiều nữa, nhất là những cái chết do ảnh hưởng gián tiếp. Thiệt hại 190 tỷ Mỹ kim là con số. Còn những di hại tâm lý lâu dài không ai đo đếm được.

Không bỏ lỡ thời cơ, nhiều chính khách nhảy bổ vào đổ thừa thay đổi khí hậu (climate change) góp phần tác động tạo ra thiên tai. Không thể trách họ, một khi đã tung ra chiêu bài thì phải ra sức bảo vệ chiêu bài đó. Rất dễ hiểu. Vả lại đâu phải chỉ một vài nhà khoa học lên tiếng về chuyện này, song khá nhiều người có cùng quan điểm lên tiếng, nghe mãi, dư luận chung vì vậy đã chấp nhận hiện tượng trái đất bị hâm nóng liên quan đến những vụ thiên tai xảy ra gần đây là có thật.

Nghiễm nhiên bão Harvey, giống nhiều biến cố khác gần đây không thể không chính trị hóa. Không cần bàn cãi nhiều ai cũng biết nước Mỹ đang chia rẽ phân hóa bởi những vết nứt khá sâu: Bão Harvey không bị chính trị hóa mới là chuyện lạ. Đối thủ của Bạch ốc sẽ tìm cách tẩy chay mọi nỗ lực của Tổng thống Trump. Hoặc họ sẽ làm loãng đi những cố gắng của Đệ nhất phu nhân Melania bằng cách soi mói cách ăn mặc của bà như áo quần, giày dép… Tất nhiên chẳng ai dám cả gan làm tới, mạnh tay mượn gió bẻ măng từ những tổn thất do bão Harvey gây ra. Họ không thể cạn tàu ráo máng lợi dụng nỗi khổ của nạn nhân để tấn công phe đối lập. Vì thế những chỉ trích thường dừng lại ở mức nói bóng, nói gió, ám chỉ xa xôi. Thực ra bão Harvey đâu phải trò đùa. Dầu vậy, nên họ không thể hời hợt, khinh suất; thay vào đó họ sẽ áp dụng những chiến thuật tinh vi, khôn khéo. Hoặc họ đợi sau khi bão Harvey lắng hẳn xuống mới tung ra các chiến dịch vạch bới, đấu đá. Còn bây giờ, nước lũ bão Harvey (trút xuống nhiều nhất trong lịch sử những trận bão nhiệt đới đổ vào Mỹ được ghi chép lại) chưa ráo hẳn, thiên hạ không thể ồn ào; ít nhất, vuốt mặt phải nể mũi chứ!

Thành ra chuyện một số tờ báo lá cải chỉ trích Bạch ốc tiếp cận bão Harvey có thể hiểu được. Người biết chuyện sẽ không cho đây là điều gì quá đáng. Ít ra Đệ nhất phu nhân Melania đã cùng chồng đến thăm Texas nhân cơn bão này. Còn những người cay cú với Tổng thống Trump thì chuyện gì ông làm họ chẳng thấy ngược mắt, chướng tai.

Một điều đáng mừng là bão Harvey đã góp phần xoa dịu vết thương hiềm khích trong dư luận Mỹ do bị chính trị hóa gây ra. Gần như bão Harvey khiến bầu không khí hằn học nhẹ hẳn đi. Nhiều tờ báo chuyên chống đối Tổng thống Trump không còn thời giờ săn tìm các sự kiện bất lợi cho Bạch ốc. Thay vào đó họ phải quan tâm đến bão Harvey. Nếu không sẽ khó tránh bị mang tiếng là vô tâm giữa lúc Texas, đặc biệt Houston và Corpus Christi đang hứng chịu những hậu quả do thiên tai giáng xuống. Nhiều người cho rằng bão Harvey là cơ hội ngàn vàng giúp Bạch ốc đánh bóng hình ảnh sau nhiều tuần lễ đối phó với những rắc rối chính trị. Giữa lúc nhiều nhân viên cao cấp của Nội các Tổng thống Trump từ chức, đồng thời cuộc điều tra liên can đến Nga và Nội các của Tổng thống Trump vẫn chưa ngã ngũ, thậm chí có tin đồn Tổng thống Trump sẽ từ chức để tránh những tổn thất nguy hại thay vì cố đấm ăn xôi, chống đối đến cùng; thiên hạ thấy Phó thổng tống Mike Pence rất khôn, nhân dịp này để cải thiện hình ảnh bằng cách thâm nhập vào những hoạt động tái thiết với người dân vùng bị nạn.

Ban đầu hệ thống truyền thông các trang mạng lớn như msn News, Google News, Yahoo News, không thấy đăng tải những nỗ lực xốc vác của Bạch ốc trong việc tái dựng lại hình ảnh lãnh tụ thương dân của Tổng thống Trump. Đây là một sơ hở vì thời cơ giúp đỡ nạn nhân bão Harvey mang tính thời sự rất cao; khi nguội đi, nhất là lúc cao trào lắng xuống thì các nỗ lực sẽ giảm hẳn tính thuyết phục. Phải chăng vì vậy Tổng thống Trump đã quyết định đi Texas lần II để khôi phục lại hình ảnh. Có lẽ do quân sư hiến kế. Bạch ốc sẽ bị hiểu lầm, thậm chí bị quy kết chụp mũ là vô tâm dửng dưng trước nỗi khổ của các nạn nhân. Tổng thống Trump ngộ ra một lý lẽ: Biết khéo léo chính trị hóa các sự kiện tầm cỡ như bão Harvey sẽ đem lại nhiều lợi điểm cho ông, đặc biệt các hình ảnh cảm động lòng người tung ra đúng lúc.

Lấy ví dụ, còn gì cảm động hơn khi Tổng thống Trump và Đệ nhất phu nhân Melania mặc áo mưa, lấm lem, ướt át, xông pha cùng với đoàn ca nô đến những vùng bị ngập nặng để sát cánh với dân chúng. Camera sẽ quay những thước phim vàng, người thật việc thật 100%. Ảnh sẽ chụp. Âm thanh được ghi lại. Lúc đó tình cảm dư luận đối với Bạch ốc sẽ thay đổi hẳn. Đó mới là những quả bom tấn có sức công phá lớn lao, tầm ảnh hưởng nhiều gấp trăm lần những bài diễn văn mượt mà óng chuốt.

Hoặc như cánh nhà báo, từ chủ bút cho đến những tay phóng viên lão thành có tiếng tăm, xốc vác, lăn như mõ, ăn bờ ngủ bụi với những nạn nhân trong cảnh màn trời chiếu đất, tự thân những hình ảnh đó sẽ giúp lời nói của họ có trọng lượng khác hẳn, sau này rất dễ ăn dễ nói.

Vâng. Bão Harvey đã chính thức thổi vào miền nam Hoa Kỳ. Nó đã đi vào lịch sử mười cơn bão lớn nhất đổ vào mảnh đất tự do trù phú này. Nó đã bị chính trị hóa. Nhưng trên bàn cờ giữa Bạch ốc và truyền thông hình như hai bên đã bỏ lỡ nhiều cơ hội đáng giá nghìn vàng. Mà có thể sự xuất hiện của bão Harvey đã làm loãng đi nhiều sự kiện chính trị khác (hai bên) vốn đang say sưa những đòn tấn công. Nên khi bão Harvey thổi vào Houston và Corpus Christie cả hai bên đều thiếu những kế hoạch chuẩn bị cần thiết khai thác triệt để ảnh hưởng tuyên truyền của cơn bão lịch sử này.

 

Nguyễn Thơ Sinh

 

 

More Stories...