Thời Báo Vietnamese Newspaper

Băng cầu và xứ Canada

Người dân Canada vẫn thường tự hào và nói rằng bộ môn băng cầu (hockey) chính là môn thể thao của quốc gia Canada. Có không ít hơn năm thành phố và thị trấn Canada tự nhận là nơi phát sinh bộ môn băng cầu, trong đó có thành phố Windsor, Nova Scotia, nơi có cả một bảo tàng viện dành riêng cho bộ môn thể thao này. Canada còn có Ngày Băng cầu (Hockey Day) truyền thống hằng năm, năm nay rơi vào ngày 9 Tháng 2, và đài truyền hình cho chiếu các trận băng cầu suốt ngày hôm đó. Người dân Canada yêu bộ môn này đến độ trong năm ngoái, cứ bốn người Canada thì có hơn một người đã coi các trận đấu trên truyền hình.

Nhưng cũng như nhiều tiến bộ khác của nhân loại, không một quốc gia hay một cá nhân nào có thể nhận hết công trạng trong việc phát minh ra bộ môn băng cầu. Môn thể thao sử dụng cây gậy (stick) và quả cầu dẹp (puck) đó thực ra đã xuất hiện rất sớm kể từ khi loài người bắt đầu có văn minh. Người Ai Cập cổ đại đã chơi bộ môn tựa như khúc côn cầu (field hockey) từ thế kỷ 21 trước Tây lịch và đã được mô tả trong một bức bích hoạ trong một ngôi mộ cổ tại Beni Hasan, nằm cách thủ đô Cairo 120 dặm về phía nam. Người Hy Lạp cổ cũng chơi bộ môn tương tự như vậy, cũng như người Ki Tô giáo Ethiopia, thổ dân Teotihuacanos trong khu vực thung lũng Mexico, và những bộ tộc người Daur (Đạt Oát Nhĩ) của vùng Nội Mông. Những phiên bản khúc côn cầu của người Tô Cách Lan và Ái Nhĩ Lan cũng có nhiều đặc điểm tương tự như bộ môn khúc côn cầu thời nay vậy.

Do đó, khi người ta sử dụng quả cầu dẹp và cây gậy để chơi trên băng tuyết thì cũng có thể được xem như một phát minh mới vậy, ít ra là ở những nơi mùa đông phủ đầy tuyết. Mặc dù hình vẽ hơi nhỏ, người xem tranh có thể nhận ra trên nền của một bức tranh có tựa đề “Hunters in the Snow” (Những người thợ săn trong tuyết) của Pieter Bruegel the Elder hoàn tất năm 1565 có vẽ hình ba người dân làng đang chơi một môn thể thao giống như là băng cầu vậy. Mặc dù cho đến nay vẫn chưa có một bằng chứng tranh vẽ nào cho thấy người thổ dân da đỏ Mi’kmaq sống trong khu vực Nova Scotia bắt đầu chơi băng cầu từ khi nào, nhưng trong ngôn ngữ của họ cho thấy họ có truyền thống chơi băng cầu từ trước khi những thương nhân Âu châu cập bến nơi đây vào thế kỷ 16. Sau khi người Âu châu đến, hai nền văn hoá đã gây ảnh hưởng lẫn nhau, và đến thế kỷ 19 thì người thổ dân Mi’kmaq đã trở thành những người thợ làm những cây gậy để chơi băng cầu rất khéo tay.

Danh từ “hockey” được sử dụng sớm nhất là trong một cuốn sách có tựa đề “Juvenile Sports and Pastimes” (Những môn thể thao và thú tiêu khiển của thiếu niên) của tác giả Richard Johnson viết vào năm 1776 tại London. Gần đây, người ta còn được biết nhà sinh vật học Charles Darwin cũng là một người thích chơi băng cầu sau khi một số nhà nghiên cứu tìm thấy một lá thư trong đó ông nhắc lại đã từng chơi bộ môn này khi còn là một chú bé vào thập niên 1820, ông viết: “Tôi đã từng mê chơi môn băng cầu với đôi giầy trượt băng.” Chỉ có điều là nhà bác học lừng danh này đã viết sai chữ hockey thành hocky. Vào ngày 8 Tháng 1 năm 1864, vị vua tương lai Edward VII của nước Anh đã chơi băng cầu trong sân của lâu đài Windsor trong khi chờ đợi đứa con đầu lòng được sinh ra.

Đối với Canada, ngoài chuyện người dân xứ này mê băng cầu, vậy phần đóng góp thật sự của quốc gia Canada cho bộ môn thể thao này là những gì? Câu trả lời là họ đã sáng tạo nên bộ môn băng cầu như ta biết ngày nay, từ những luật lệ chơi đến kích thước và hình dáng của sân chơi cho đến việc thành lập giải vô địch Stanley Cup vào năm 1894. Trận đấu băng cầu đầu tiên diễn ra ở bên trong cầu trường được chơi tại Montreal năm 1875, nhờ vậy giải quyết được vấn đề từ bao lâu nay là cứ hay bị mất quả cầu luôn mỗi khi chơi ở ngoài trời. (Sân chơi ở bên trong cầu trường này là dùng băng thật, với mùa đông lạnh giá ở Canada dư sức biến cầu trường thành một cái tủ lạnh thiên nhiên.) Trận đấu với sự tham gia của hai đội, mỗi đội có chín cầu thủ – nhiều hơn ba cầu thủ so với những đội chơi ngày nay – sử dụng quả cầu bằng gỗ, và một danh sách gồm các luật lệ ghi rõ từ phạt lỗi đến làm bàn ghi điểm.

Ngoài việc là trận đấu đầu tiên có tổ chức đàng hoàng, trận đấu ở Montreal còn khởi xướng một truyền thống nổi tiếng khác của băng cầu: đánh lộn trên băng. Trong trường hợp này, vụ ẩu đả nổ ra giữa các cầu thủ, người đến xem và khách đến trượt băng vì những người này muốn dành lại sân băng để họ có thể trượt băng ngày hôm đó. Ấy là câu chuyện băng cầu và xứ Canada!

Bộ môn băng cầu hiện nay được chơi ở khu vực Bắc Mỹ, Âu châu và một số quốc gia khác trên thế giới. Đây là bộ môn thể thao được ưa chuộng nhất ở Canada, Phần Lan, Latvia, Cộng hoà Czech, và Slovakia. Băng cầu là môn thể thao quốc gia của Latvia và là môn thể thao quốc gia vào mùa đông của Canada.

Băng cầu quốc tế được quản trị bởi tổ chức Liên đoàn Băng cầu Quốc tế (IIHF) bao gồm 77 thành viên. Môn băng cầu nam được chơi tại Thế vận hội Mùa đông kể từ năm 1924, và một lần duy nhất tại Thế vận hội Mùa hè năm 1920. Môn băng cầu nữ được đưa thêm vào Thế vận hội Mùa đông năm 1998.

Liên đoàn Băng cầu Quốc gia (NHL) của khu vực Bắc Mỹ là liên đoàn băng cầu chuyên nghiệp mạnh nhất trên thế giới, quy tụ hầu hết các cầu thủ thượng thặng trên khắp thế giới. Hiện nay có tổng cộng 31 đội nằm trong NHL: 24 đội Hoa Kỳ và 7 đội Canada.

Mùa băng cầu NHL hằng năm bắt đầu từ đầu Tháng 10 với thời gian của vòng loại (regular season) kéo dài cho đến giữa Tháng 4, sau đó là vòng tranh vô địch Stanley Cup (Stanley Cup playoff).

Đội đương kim vô địch băng cầu hiện nay là Washington Capitals (lần đầu tiên). Đội đoạt nhiều cúp vô địch nhất từ trước tới nay là Montreal Canadiens với tổng cộng 25 lần.

Huy Vũ

Comments are closed.

error: Content is protected !!