Aung San Suu Kyi: Từ biểu tượng của bất khuất đến người bênh vực bạo quyền

“Từ khoảng tháng 10 năm 2016, quân đội Myanmar (Tatmadaw) và các lực lượng an ninh khác của Myanmar đã bắt đầu khai triển rộng lớn và có hệ thống các “chiến dịch dọn sạch”(clearance operations), từ ngữ mà chính Myanmar đã sử dụng – chống lại nhóm người Myanmar. Các hành vi diệt chủng được thực hiện trong các chiến dịch này nhằm mục đích tiêu diệt cả nhóm người Rohingya, toàn bộ hoặc một phần, bằng cách sử dụng các hành vi giết người hàng loạt, hãm hiếp và các hình thức bạo lực tình dục khác, cũng như phá hủy có hệ thống bằng lửa các làng mạc của họ, thường là có những cư dân bị nhốt trong các ngôi nhà bị đốt cháy. Từ tháng 8 năm 2017 trở đi, các hành vi diệt chủng như vậy vẫn tiếp tục với việc Myanmar tiếp tục các “chiến dịch dọn sạch” trên quy mô địa lý lớn và rộng hơn.”
Trích Thông cáo báo chí của International Court of Justice tại The Hague ngày 11 tháng 11 năm 2019 về việc Gambia khởi kiện Myanmar về hoạt động diệt chủng người Rohyingya
Vị Cố vấn quốc gia của Myanmar, nhà lãnh đạo được chỉ định của phái đoàn Myanmar để đại diện cho đất nước này tại phiên xử, ngồi ở hàng ghế đầu, hai tay đặt lên bàn. Bà chăm chú nhìn vào hàng ghế đối diện, nơi các vị thẩm phán của phiên tòa đang ngồi, với nét mặt lạnh lùng, không một dấu hiệu cảm xúc.
Vụ kiện do Gambia đệ trình, cáo buộc Myanmar vi phạm Công ước 1948 về ngăn ngừa và trừng phạt tội ác diệt chủng (Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide) liên quan đến một cuộc đàn áp đẫm máu năm 2017, trong đó hàng ngàn người Rohingya bị ngược đãi, xua đuổi và sát hại.
Luật sư Andrew Loewenstein của Gambia đã rút ra từ các lời kể của những nhân chứng được ghi lại trong một báo cáo của các nhà điều tra Liên Hiệp Quốc để trình bày chi tiết về các sự kiện tại làng Min Gyi. Ở đó, theo ước tính đã có 750 người đã bị giết, trong đó có hơn 100 trẻ em dưới 6 tuổi.
Ông Loweinstein đọc đoạn trích lời khai chứng của một người sống sót với phái bộ LHQ: “Có những xác chết trên sàn nhà; Những đứa trẻ ở làng của chúng tôi. Khi chúng tôi vào nhà, những người lính khóa cửa. Một người lính hãm hiếp tôi. Hắn ta đâm vào gáy và vào bụng tôi. Lúc đó tôi đang cố cứu đứa con chỉ mới ra đời 28 ngày của mình, nhưng bọn họ đã ném nó xuống đất và nó đã chết…”
Lúc ấy, hình như bà có vẻ căng thẳng hơn, đôi mắt chớp nhanh, thỉnh thoảng liếc lên những cửa sổ lắp kính màu và bộ đèn chùm của phòng xử.
Phần trình bày của bà Cố vấn Quốc gia Myanmar dài hơn 30 phút, bắt đầu bằng việc phủ nhận chuyện quân đội Myanmar đã có “ý định diệt chủng” và trình bày lịch sử căng thẳng ở bang Rakhine.
Bà hứa rằng những thường dân và các thành viên của quân đội đã tấn công người dân vô tội sẽ bị truy tố. Bà tuyên bố rằng chính quyền đã buộc các binh sĩ tham gia các phải chịu trách nhiệm.
(Nhưng những người lính bị kết án vì tội giết 10 người Hồi giáo ở làng Inn Din đã được thả ra sau khi ngồi tù chưa đầy một năm, trong khi hai nhà báo của Reuters, những người đã đưa vụ sát nhân này ra ánh sáng, đã bị cầm giữ hơn 500 ngày.)
Bà liên tục dùng từ “cuộc xung đột nội bộ” khi nói về cuộc đàn áp năm 2017, và biện minh rằng quân đội Myanmar chỉ phản ứng trước các cuộc tấn công của các nhóm vũ trang địa phương, như tổ chức Quân đội Cứu quốc Arakan Rohingya (ARSA).
(Nhưng các chiến dịch dọn sạch đã diễn ra sau khi các nhóm chiến binh tấn công vào lực lượng an ninh, tất cả các bằng chứng đã không chỉ ra rằng các chiến dịch đó là để chống phiến quân, mà là những cuộc tàn sát có tổ chức nhắm vào những người phải chịu sự phân biệt đối xử suốt nhiều thập niên.)
Bà thừa nhận rằng “không thể loại trừ rằng các thành viên của các lực lượng quốc phòng trong một số trường hợp đã bất chấp luật nhân đạo quốc tế để dùng sức mạnh không cân xứng, hoặc họ đã không phân biệt rõ ràng giữa các chiến binh và dân thường”. Tuy nhiên, bà lập luận, điều này đã không tới mức độ diệt chủng.
Một điều được tất cả các quan sát viên và các nhà báo ghi nhận là vị Cố vấn Quốc gia của Myanmar, người đại diện và bênh vực cho quốc gia này tại Tòa án Công lý Quốc tế (International Court of Justice / ICJ) ở The Hague, Hòa Lan, hôm 11 tháng 12 đã không một lần sử dụng từ “Rohingya.”
Không một lần trong suốt 30 phút của bài phát biểu dài 3.379 chữ.
Cố vấn Quốc gia Myanmar là chức vụ chính thức mà bà Aung San Suu Kyi đã nhận từ năm 2015, chức vụ mà người ta tin là tương đương với vị trí thủ tướng chính phủ.

Khôi nguyên Hòa Bình 1991
Quyết định của Ủy ban Nobel Na uy về giải Nobel Hòa bình của năm 1991 đã được cả thế giới tán thưởng.
Năm đó, khó có ai xứng đáng hơn người phụ nữ Myanmar được chọn. Nhà hoạt động được gọi là ‘The Lady’ là biểu tượng của một cuộc chiến đấu kiên trì và dũng cảm, đã được trao giải Nobel Hòa bình vì “phấn đấu để đạt được dân chủ, nhân quyền và hòa giải sắc tộc bằng các phương tiện hòa bình”.
Người dân Myanmar gọi bà là “Daw” (Bà) hoặc thậm chí “Amay” (Mẹ) Aung San Suu Kyi”.
Số lượng, và giá trị của các giải thưởng mà thế giới trao tặng cho bà Aung San Suu Kyi quả thật đáng nể. Theo Wikipedia, năm 1990, bà Suu Kyi được Giải tưởng niệm Thorolf Rafto và Giải thưởng Sakharov cho Tự do Tư tưởng. Sau giải Nobel Hòa bình năm 1991, bà được giải Jawaharlal Nehru cho về sự Thông cảm quốc tế của chính phủ Ấn Độ, rồi giải thưởng Simón Bolívar của chính phủ Venezuela năm 1992. Năm 2007, chính phủ Canada công nhận Suu Kyi là công dân danh dự của quốc gia; năm 2011 bà được Huy chương Wallenberg của Liên hiệp quốc. Năm 2012, đến lượt Hoa kỳ trao tặng cho bà hai giải thưởng cao quý nhất của Mỹ: Huân chương Vàng Quốc hội (Congressional Gold Medal) và Huân chương Tự do của Tổng thống.
Và không ai có thể tưởng tượng được rằng sẽ có ngày vị nữ anh hùng này sẽ đại diện Myanmar ra trước Tòa án Quốc tế để bào chữa cho một cáo buộc về tội ác diệt chủng, một tội ác chống lại loài người và bảo vệ cho quân đội Myanmar, phe đã cướp mất tự do của bà suốt 15 năm.
Nhà báo Nick Beal khi tường thuật phiên tòa đã viết rằng sau những huy hoàng của các buổi lễ vinh danh dành cho người đoạt giải Nobel Hòa bình, nay, ở Đại sảnh của tại tòa ICJ ở The Hague: “… không có thảm đỏ, không có ủy ban chào đón hoặc ban nhạc kèn đồng. Thay vào đó, ánh sáng đổ xuống qua kính màu của Đại sảnh Công lý rọi sáng một nhân vật trông đầy ám ảnh, người đã chọn đến và nghe những mô tả về một số hành động ghê rợn khó tưởng tượng nổi nhất. Những hành động được cho là đã được tiến hành ở đất nước của bà. Trong thời gian bà trông coi.”
Đơn kiện của Gambia – thay mặt cho 57 thành viên của Tổ chức Hợp tác Hồi giáo – đã dựa nhiều vào các nguồn của Liên Hiệp Quốc. Vào tháng 3 năm 2017, Hội đồng Nhân quyền LHQ đã thành lập một Phái đoàn Tìm hiểu Sự thật Quốc tế Độc lập về Myanmar và giao cho phái đoàn nhiệm vụ thiết lập các sự kiện và tình huống vi phạm nhân quyền của lực lượng an ninh và quân đội Myanmar đối với người Rohingya.
Nguyên nhân khơi động, và diễn tiến đầu tiên, của các chiến dịch càn quét mà Gambia tố cáo trong đơn khởi kiện hôm 11 tháng 11 đã được kể lại trên Thời Báo hồi tháng 9 năm 2017:
“Ngày 9 tháng 10 năm 2016, một nhóm võ trang tấn công vào một đồn cảnh sát biên phòng ở Rakhine, 9 cảnh sát viên thiệt mạng. Sau cuộc tấn công này, quân đội Miến bắt đầu một cuộc đàn áp lớn vào các làng ở miền bắc Rakhine. Trong cuộc hành quân đầu tiên, hàng chục người đã bị giết và nhiều người đã bị bắt.
Cuộc đàn áp tiếp diễn và số thương vong gia tăng. Các tổ chức quốc tế tố cáo quân đội Miến đã thẳng tay bắt giữ, sát hại, hãm hiếp tập thể, tàn bạo nhắm vào thường dân và thực hiện những màn cướp bóc. Theo các phương tiện truyền thông báo cáo, hàng trăm người Rohingya đã bị giết vào tháng 12 năm 2016 và người Rohingya đã lại phải vượt sang các khu vực lân cận thuộc Bangladesh để tỵ nạn.
Vào cuối tháng 11, Tổ chức Theo dõi Nhân quyền đã phổ biến các hình ảnh vệ tinh cho thấy có khoảng 1.250 căn nhà Rohingya ở 5 ngôi làng đã bị các lực lượng an ninh đốt cháy.
Các phương tiện truyền thông và các nhóm nhân quyền thường xuyên báo cáo các hành động vi phạm nhân quyền nặng nề của quân đội Myanmar. Trong tháng này, sau khi một sĩ quan Miến thiệt mạng trong một cuộc phục kích của quân nổi dậy, máy bay trực thăng của quân đội Myanma đã rải đạn vào đám đông.
Vì Myanmar không cho phép các phương tiện truyền thông và các nhóm nhân quyền vào các vùng bị bức hại, con số chính xác về thương vong của người dân vẫn chưa được biết rõ ràng. Bang Rakhine được gọi là “lỗ đen thông tin”.
Những người chạy trốn khỏi Myanmar đã báo cáo rằng họ thấy phụ nữ bị cưỡng hiếp, đàn ông bị giết, nhà cửa làng mạc bị đốt cháy, thậm chí cả việc những đứa trẻ nhỏ bị ném vào các căn nhà đang cháy.
Những chiếc thuyền chở người tỵ nạn Rohingya trên sông Naf thường bị quân đội Miến Điện bắn hạ.
Báo cáo dựa trên các cuộc phỏng vấn hơn 200 người tỵ nạn Rohingya của Văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên Hiệp Quốc (UNCHR) phát hành ngày 3 tháng 2 năm 2017, kể ra những hành động tàn bạo của quân đội Miến. Gần một nửa số người được phỏng vấn nói rằng trong gia đình họ có người bị giết. Một nửa số phụ nữ được phỏng vấn nói rằng họ đã bị hãm hiếp hoặc tấn công tình dục: báo cáo mô tả bạo lực tình dục là “khổng lồ và có hệ thống”. Quân đội và cảnh sát bị tố cáo là đã đốt “nhà cửa, trường học, chợ, cửa hàng và thánh đường Hồi giáo” thuộc về, hoặc được sử dụng bởi, người Rohingya.
Tháng 3 năm 2017, một tài liệu của cảnh sát mà thông tấn Reuters thu thập được đã cho thấy trong số 423 người Rohingya bị cảnh sát bắt giữ từ ngày 9 tháng 10 năm 2016, có 13 trẻ em, đứa bé nhất lên 10 tuổi (và người cao tuổi nhất là 75). Hai cảnh sát trưởng ở Maungdaw đã xác minh tài liệu này. Biện minh cho việc bắt con nít, một trong hai người này nói: “Cảnh sát chúng tôi phải bắt giữ những người cộng tác với những kẻ tấn công, bất kể trẻ già, tòa sẽ quyết định xem họ có tội hay không, chúng tôi không phải là những người quyết định.” Cảnh sát Miến cũng tuyên bố rằng các đứa trẻ này đã thú tội trong các cuộc thẩm vấn “không có đánh đập hoặc dọa nạt.”
Và thế là những người Rohingya khốn khổ tiếp tục đổ sang Bangladesh, đổ ra biển, có người lưu lạc đến tận Mã lai á, Nam dương… Con số người tỵ nạn đến được những nơi tạm trú lên đến cả trăm ngàn. Con số bỏ mạng dọc đường, trên biển cả không ai rõ.
Hôm 25 tháng 8, 2017 sau khi các chiến binh Rohingya tấn công 30 đồn cảnh sát, quân đội và cảnh sát Myanmar cùng với những đám đông người Phật giáo đã trả đũa đốt phá nhiều ngôi làng của người Rohingya.
Thế là người Rohingya lại dắt díu nhau, một số lớn băng rừng vượt núi, một số vượt biển qua Vịnh Bengal sang Bangladesh. Phát ngôn viên Vivian Tan của Cao Ủy Tỵ nạn LHQ đã so sánh hình ảnh những người Rohingya lội từ những chiếc thuyền con lên bờ biển Bangladesh như những thuyền nhân Việt Nam hơn 30 năm trước đây.”
Ngày đó, con số người tỵ nạn Rohingya ở Bangladesh sinh sống trong những điều kiện tồi tệ nhất so với những điều kiện vốn đã tồi tệ của các trại tỵ nạn, là 270 ngàn người.
Nhưng từ tháng 8 năm 2017, giai đoạn thứ hai của cuộc diệt chủng bắt đầu vả tiếp diễn cho đến gần đây con số người tỵ nạn đã lên đến hơn 700 ngàn người.
Thực ra thì cuộc diệt chủng ngưởi Rohingyia Hồi giáo đã bắt đầu từ năm 2012, và tổ chức Theo dõi Nhân quyền đã khẳng định vai trò của chính phủ Miến trong đó. “‘All You Can Do is Pray’: Crimes Against Humanity and Ethnic Cleansing of Rohingya Muslims in Burma’s Arakan State”. Bản báo cáo “Tất cả những gì bạn có thể làm là cầu nguyện”: Tội ác chống lại loài người và thanh trừng sắc tộc của người Hồi giáo Rohingya ở bang Arakan của Miến Điện” dài 153 trang của HRW mô tả vai trò của chính phủ Miến Điện và chính quyền địa phương trong việc xua đuổi hơn 125.000 người Rohingya và những người Hồi giáo khác và cuộc khủng hoảng nhân đạo đang diễn ra ở bang Arakan.

Sự im lặng khó hiểu của Daw
“Tôi cho rằng đây là tội ác chống loài người. Chắc chắn là tội ác chống loài người…do người Miến điện, quân đội Myanmar, lính biên phòng hay cảnh sát và các lực lượng an ninh gây ra.”
Đó là nhận định của bà Yanghee Lee Đặc sứ Liên Hợp Quốc về nhân quyền ở Myanmar, sau khi đi thăm khu vực đang diễn ra tranh chấp ở Myanmar và nói chuyện với người tỵ nạn ở Bangladesh hồi năm 2017.
Khi được BBC Newsnight và BBC Our World phỏng vấn hôm 10 tháng 3, 2017, bà Yanghee Lee nói các hành động tàn bạo là “có hệ thống” trong các lực lượng an ninh Myanmar, nhưng chính phủ của bà Aung San Suu Kyi cũng phải chịu một phần trách nhiệm.
“Xét cho cùng thì chính phủ, chính phủ dân sự phải trả lời và có phản ứng trước hàng loạt những trường hợp người dân bị tra tấn dã man và những tội ác rất vô nhân tính họ đã gây ra cho chính người dân của họ.”
Bà Aung San Suu Kyi, người lên nắm quyền đã gần một năm, đã giữ im lặng trong khi phát ngôn nhân của đảng do bà lãnh đạo nói các cáo buộc này “bị phóng đại” và đây là vấn đề “nội bộ”, không phải “quốc tế”.
Trước đó, bà Suu Kyi đã tuyên bố rằng cuộc khủng hoảng đang bị bóp méo bởi “những thông tin sai lệch” và cho biết những căng thẳng đang lan rộng nhờ “tin giả”.
Người phụ nữ nay đã trở thành Cố vấn Quốc gia của chính quyền quân sự mà bà đối đầu gần hai thập niên đã không đến thăm Rakhine kể từ khi bạo lực bùng phát.
Thay vào đó, bà đã nhiều lần bênh vực các cuộc càn quét và phản đối sự can thiệp của nước ngoài vào khu vực. Suu Kyi từng lập đi lập lại: “hãy cho tôi thấy một đất nước không có vấn đề nhân quyền.”
Tháng 9 năm 2017, bà Suu Kyi cũng hủy chuyến đi dự họp Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc ở New York, và nói rằng bài diễn văn của mình đọc hôm 19/9 năm đó về “hòa giải dân tộc và hoà bình” là đủ thay thế sự hiện diện của mình.

BRA200258_local_728x90_A

Dối trá và kỳ thị
Ngồi gần như ngay sau lưng bà Aung San Suu Kyi ở hội trường ICJ tại The Hague, Hòa Lan hôm 11 tháng 12 là ba nạn nhân của bạo lực sắc tộc ở Myanmar.
Hamida Khatun, Yousuf Ali và Hasina Begum đã đi từ trại tị nạn Kutupalong ở Bangladesh đến tham dự phiên tòa khẩn cấp của ICJ trong thành phần của phái đoàn pháp lý.
Những người Hồi giáo Rohingya lưu vong này phải ngồi im lặng, kìm nén cảm xúc vì chỉ có luật sư mới được phép lên tiếng trước 17 thẩm phán trong phiên họp kéo dài ba ngày tại tòa án cao nhất của LHQ.
Khatun, 50 tuổi và Ali, 46 tuổi, đã bỏ phiếu cho Aung San Suu Kyi vào năm 2010. Lúc đó, trong mắt họ người phụ nữ bị quản thúc tại gia suốt 15 năm là hình ảnh của hy vọng dân chủ chống chế độ độc tài quân phiệt.
Năm 2017, trong chiến dịch càn quét của quân đội Myanmar, chồng bà Khatun đã mất tích, bạn bè của bà bị sát hại; anh Ali bị các cảnh sát viên mà anh quen mặt tra tấn và tấn công tính dục.
Chỉ đến khi ra bên ngoài tòa án họ mới có thể nói lên cảm nghĩ của họ. Khatun nói rằng bà đã muốn dùng tay chân. Ali thú nhận anh đã rất vất vả để kìm nén và giữ cho mình ngồi yên. Cô Begum, năm nay 22 tuổi, năm 2010 còn quá trẻ chưa đủ tuổi đi bỏ phiếu, nói cô có thể “ăn sống” nhà lãnh đạo Myanmar.
Cả ba đều khẳng định bà Aung San Suu Kyi đang nói dối.
Bà Khatun, hiện là thủ lãnh của Shanti Mohila, một nhóm gồm 400 phụ nữ Rohingya trong trại tỵ nạn Kutupalong, lên án: “Aung San Suu Kyi không làm gì để ngăn chặn cuộc giết chóc. Vào thời điểm đó, bà ta đã có thể đã yêu cầu sự giúp đỡ từ cộng đồng quốc tế. Và bây giờ, như sự xúc phạm cuối cùng, bà ta đã bảo vệ hành vi của quân đội trước tòa.”
Các nhà bình luận chính trị và các nhà báo đặc biệt chú ý đến chi tiết từ “Rohingya” đã không một lần được bà Suu Kyi sử dụng trong suốt 30 phút của bài phát biểu dài 3.379 chữ hôm 11 tháng 12 tại phiên tòa ở The Hague.
Ho tin rằng việc bà từ chối sử dụng từ này là một phần trong nỗ lực của Myanmar tước đi bản sắc và quyền lợi của nhóm thiểu số này.
Trong bài phát biểu, để tránh dùng từ Rohingya, bà Suu Kyi dùng các từ “người Hồi giáo”, “người dân”, “thường dân” và “thành viên của cộng đồng Rakhine” khi nói đến họ.
Kaamil Ahmed, một nhà báo đã tường trình về Rohingya và đang viết một cuốn sách về nhóm thiểu số này nói, “Người Rohingya đã thường xuyên được gọi là người Bengal và thậm chí bằng Kalars, một từ có ý xấu xa dựa vào nước da đen của họ, để phủ nhận rằng họ có nguyên quàn ở Rakhine.”
Khi Suu Kyi từ chối gọi họ là Rohingya, bà ta đã hàm ý rằng họ không phải gốc Myanmar, bà “phủ nhận họ là người bản địa và họ có những liên hệ lịch sử với vùng đất mà họ sống.”
Người Rohingya đa số theo đạo Hồi chiếm khoảng một triệu trong tổng số 50 triệu dân với đa số là Phật giáo ở Myanmar. Hầu như tất cả đều sống ở Rakhine, một trong những bang nghèo nhất, có dân số ba triệu người.
Họ không được coi là một trong 135 sắc dân chính thức của đất nước và bị từ chối quyền công dân theo Luật Công dân 1982 của Myanmar, điều này khiến họ trở nên vô quốc tịch.
Để có được quyền công dân, họ cần chứng minh rằng họ đã sống ở Myanmar trong 60 năm, nhưng không dễ có được những giấy tờ chứng minh điều này, và cũng chẳng ai muốn cấp cho họ những giấy tờ này. Do đó, quyền học tập, làm việc, du lịch, kết hôn, tín ngưỡng và thụ hưởng các dịch vụ y tế của họ bị hạn chế.
Wai Wai Nu, một nhà hoạt động người Rohingya gốc Yangon nói với Al Jazeera “Từ chối sử dụng từ Rohingya có nghĩa là bà ấy vẫn không thừa nhận nguyên nhân sâu xa của cáo buộc diệt chủng. Thay vào đó, bà ấy tiếp tục thực hiện các chính sách diệt chủng”.
“Điều đó cũng cho thấy cô ấy không sẵn sàng khôi phục quyền bình đẳng của chúng tôi ở Myanmar. Việc từ chối sự tồn tại của chúng tôi và tên sắc tộc là một yếu tố căn bản để tiêu diệt nhóm sắc tộc của chúng tôi cả về mặt thân xác lẫn tinh thần.”
Ro Nya San Lwin, một nhà hoạt động Rohingya và đồng sáng lập Liên minh Rohingya tự do nói: “Trước đây, bà ấy đã gọi chúng tôi là Rohingya, cho đến trước cuộc bầu cử năm 2015.”
“Nhưng sau khi nhận chức vụ (Cố vấn Quốc gia), bà ấy bắt đầu từ chối gọi chúng tôi là Rohingya. Bà ấy đã thúc giục chính phủ Myanmar không dùng các từ Rohingya hoặc người Bengal mà sử dụng ‘người Hồi giáo ở bang Rakhine. Từ chối gọi chúng tôi Rohingya cũng là một phần của tội ác diệt chủng. Việc này giống như việc mà bà ấy đã làm tại tòa án ngày hôm qua. Cô ấy đã không chấp nhận danh tính của chúng tôi. Gọi chúng tôi là người Hồi giáo là không đúng. Đó là một bản sắc tôn giáo. Ở Myanmar, đất nước của chúng tôi, bản sắc dân tộc là quan trọng nhất. Tôn giáo là tín ngưỡng riêng. Nay tôi sẽ gọi bà ấy là một kẻ chối bỏ chuyện diệt chủng. Bà ấy đã chính thức chối tội diệt chủng…”

Sau Khi cả thế giới bị lừa
Hầu như tất cả những người từng vui mừng và hoan nghênh chọn lựa của Ủy ban Nbel Hòa bình Na uy năm 1991 đều thất vọng và ngỡ ngàng trước sự phản bội (hay là bộ mặt thật vừa lộ ra?) của bà Anh San Suu Kyi của người từng được Quốc hội Anh quốc tuyên xưng là “lương tâm của một quốc gia và một nữ anh thư của nhân loại.”
Quyết định đích thân đại diện cho Myanmar trước Tòa ICJ của Suu Kyi đã xóa tan mọi hy vọng còn sót lại (của những người ngưỡng mộ và tin tưởng bà) rằng bà đã phải hành động một cách miễn cưỡng với tư cách là lãnh đạo của chính phủ dân sự ở một quốc gia mà quân đội vẫn giữ vai trò quyết định.
Các cuộc mít tinh được tổ chức để hoan nghênh quyết định ra trước ICJ để bênh vực Myanmar của bà Suu Kyi củng cố sự nghi ngờ rằng chuyện này được sắp xếp để quảng cáo cho bà trước cuộc bầu cử năm 2020.
Canada đã chính thức tước bỏ tư cách công dân danh dự mà quốc gia này đã trao tặng cho bà Ang San Suu Kyi.
Khi viết về bà Aung San Suu Kyi, nhà báo NgyThanh trong một bài đăng trên Thời Báo cách đât vài năm đã nhận định, “khi vinh danh bà bằng giải thưởng Hòa Bình năm 1991, Ủy ban Giải Nobel đã chọn một người xứng đáng, đã cứu vãn được thể diện, sau khi tự làm bỉ mặt bằng cách chọn Henry Kissinger và Lê Đức Thọ để trao giải Hòa Bình năm 1973…người phụ nữ Á đông này đã rửa vết nhơ cho Na Uy, hay nói cách bình dân, Aung San Suu Kyi đã làm tăng giá trị của giải Nobel, bằng tư cách xứng đáng của bà.”
Trên trang Facebook của anh hôm 14 tháng 12 vừa qua, NgyThanh cay đắng: “Tôi tự tát vào mặt, vì đã bỏ tiền mua nhiều sách viết ca tụng bà, để nghiên cứu với lòng ngưỡng mộ.
Cùng may, rác thải nhà tôi được lấy đúng hẹn vào sáng thứ Hai và thứ Năm trước khi bốc mùi thối — trong khi những cuốn sách tôi trót mua viết ca tụng người đoạt giải Nobel hòa bình năm 1991 không thể bỏ vào cầu tiêu hay thùng rác tái sinh công cộng, vì sẽ gây ô nhiễm những sách của tác giả khác.”
Còn ở Việt Nam? Sự xuất hiện của bà Suu Kyi tại The Hague được các báo nhà nước ca ngợi.
Báo Thanh Niên “phấn khởi” reo: “Myanmar phải chủ động ứng phó và nhanh chóng xử lý dứt điểm…Nếu để bảo vệ Myanmar trước những cáo buộc như vậy ở bên ngoài, thì bà Aung San Suu Kyi là người hứa hẹn thành công nhất.”
Báo Tuổi Trẻ đã gọi chuyến đến Hòa Lan của bà Aung San Suu Kyi là “chuyến đi minh oan”.
Nhưng các Faccebooker Việt lại nghĩ khác.
Trên Facebook, nhà báo Trương Nhân Tuấn viết hôm 20 tháng 12 rằng: “Lãnh đạo VN lúc nào cũng “làm ngược” với thế giới.
Người ta tránh bà Suu Kyi như tránh bịnh dịch.
Ông Nguyễn Xuân Phúc đang có chuyến tham viếng Miến Điện. Nhìn hình chụp chung với bà Aung San Suu Kyi đăng trên báo, ổng có vẻ hớn hở vui mừng lắm. Chụp với khôi nguyên Nobel hòa bình mà không “sướng” sao được ?
Trong khi VOA loan tin Thống tướng Min Aung Hlaing, Tổng Tư lệnh các lực lượng vũ trang Myanmar đang sang thăm chính thức Việt Nam từ ngày 18 – 22/12. Ông Tướng này đang là đối tượng của Tòa Hình sự quốc tế.
Thế giới sẽ nhìn ông Phúc (và VN) qua lăng kính của những người phạm tội ác diệt chủng.”
Trong khi bà Aung San Suu Kyi bào chữa cho chính quyền Myanmar tại Tòa quốc tế ở Hà Lan, Myanmar đem gần 100 người Rohingya ra xử hôm 11 tháng 12, 2019.
Họ bị bắt vì bỏ trốn khỏi quốc gia Đông Nam Á hiện đang bị cáo buộc “diệt chủng” và phải ra tòa ở Pathein, miền Tây của Myanmar.
Và ở Myanmar hôm 20 vừa qua, có tin các lực lượng Myanmar đang tiến hành các đợt “chiến dịch dẹp sạch” mới tại bang Rakhine.
Chính phủ Myanmar giải thích rằng họ phải phản ứng sau khi khi bốn Phật tử địa phương bị tấn công và hai người thiệt mạng. Bạo lực xảy ra vào khoảng tối ngày 17 tháng 12 dọc theo con lạch Pyu Ma ở phía bắc bang Rakhine, thị trấn, thị trấn Ma Madaw, cùng khu vực nơi các lực lượng tiến hành một cuộc đàn áp đẫm máu nhắm vào người Rohingya năm ngoái.

Đỗ Quân (tổng hợp)

More Stories...