Ăn chay thực dưỡng theo Đông Y

Bên cạnh lý do tín ngưỡng, tác dụng của ẩm thực chay đối với sức khỏe ngày càng được nhiều người công nhận.

Tuy nhiên cũng giống như ăn mặn, ăn chay nếu không đúng cách, không hiểu biết về đủ về nguyên liệu thì sẽ có những tác hại nhất định. Vì vậy mà nhiều nhà nghiên cứu ẩm thực chay không ngừng tìm tòi các món ăn, các công thức chế biến, các cách phối hợp thực phẩm sao cho tốt nhất cho sức khỏe.

Những năm gần đây, ăn chay thường đi cùng với khái niệm “thực dưỡng”. Thực dưỡng hiểu theo cách đơn giản chính là: “Nếu bạn ăn uống khoa học dựa trên sự cân bằng của quy luật âm dương ngũ hành thì sẽ có được sức khỏe tốt”.

Qua việc nghiên cứu màu sắc, tính vị, hình dạng của thực phẩm, các chuyên viên về Đông Y sẽ xác định tính hàn – nhiệt, lợi ích – độc hại của thực phẩm đó đối với sức khỏe.

Mỗi món ăn được tạo nên như một bài thuốc giúp đem lại sự cân bằng cho cơ thể. Ví dụ, đau bụng nhiệt (dương) thì cần ăn những thức hàn (âm) như chè đậu đen, nước sắc đậu đen (màu đen là âm), trứng gà, lá mơ… Đau bụng hàn (âm) thì dùng các thứ nhiệt (dương) như gừng, giềng… Bệnh sốt cảm lạnh (âm) thì ăn cháo gừng, tía tô (dương); còn sốt cảm nắng (dương) thì ăn cháo hành (âm)…

Trải qua hàng ngàn năm đúc kết, danh mục đồ ăn với tính năng chữa bệnh của người Việt Nam rất phong phú. Trong cuốn Vệ sinh yếu quyết, Hải Thượng Lãn Ông (1724-1791) đã nêu ra tới 36 loại cháo, 20 loại rượu… với những khả năng chữa bệnh khác nhau. Tổng kết kinh nghiệm dân gian, ông khuyên:

Nên dùng các thứ thức ăn,

Thay vào thuốc bổ có phần lợi hơn.”

BRA200258_local_728x90_A

Sang thế kỷ 21, danh sách các món chay thực dưỡng của người Việt càng dài ra thêm với sự sáng tạo không ngừng.

Một điểm cần lưu ý trong trong ẩm thực chay hiện đại là sự xuất hiện rộng rãi của các loại nấm – nguồn nguyên liệu chính quý giá thay cho thịt để cung cấp chất đạm. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết cách chế biến nấm để giữ nguyên giá trị dinh dưỡng thuần túy.

Theo Đông y, nấm được sinh ra trong môi trường ẩm thấp nên tích tụ rất nhiều hàn khí không tốt cho sức khỏe. Chính vì vậy, việc loại bỏ hàn khí trong nấm là điều quan trọng đầu tiên trong chế biến nấm. Nấm phải được chiên hoặc nướng để loại bỏ hàn khí, sau đó thì nấm mới có lợi cho sức khỏe.

Tương tự, với các loại thực phẩm bổ dưỡng nhưng mang tính hàn như trái thanh long đỏ hoặc các loại củ, người am hiểu Đông y luôn phải nướng thực phẩm này trên bếp lửa trước khi làm món nước ép hoặc hầm lấy nước dùng.

Nhờ cách làm đó, người dùng sẽ hấp thụ trọn vẹn dưỡng chất của rau củ mà không sợ lạnh bụng do tính hàn đã được khử.

Với các món cần nước dùng (nước lèo), người nấu không sử dụng bột ngọt mà hầm rau, củ, quả (đã nướng) trong 18 -20 tiếng đồng hồ để tạo nên vị ngọt cho nước.

Rau muống xào mè rang sẽ rất phù hợp ăn chay vì giàu dinh dưỡng, chất xơ, chất đạm.

Bên cạnh đó, món đậu hũ chiên nấm hương kho tộ, bao gồm đậu hủ mềm trắng và nấm bào ngư chiên kho nước tương lạt với tiêu hột cũng rất “bắt” cơm…

More Stories...